Nặng nghĩa tri ân trên đất bạn Lào

Mùa khô 2025 - 2026 khép lại bằng một sự kiện xúc động tại Thủ đô Viêng Chăn. Lễ tưởng niệm, bàn giao và tiễn đưa hài cốt hai liệt sĩ quân tình nguyện, chuyên gia Việt Nam vừa được cất bốc về nước. Giữa không gian trang nghiêm của buổi lễ, dòng người gồm các đại biểu, chiến sĩ và nhân dân Thủ đô Viêng Chăn nối dài thành kính dâng hương. Trong đoàn người ấy, Thiếu tá Santy NgeunMaHaVong, Phó Ban Chính sách Bộ CHQS Thủ đô Viêng Chăn, đứng lặng người trước linh cữu các liệt sĩ. Đôi bàn tay anh run run thắp những nén hương cuối cùng. Suốt sáu tháng ròng rã của mùa khô năm nay, anh đã cùng các đồng đội Việt Nam vượt qua biết bao gian khó để hoàn thành tâm nguyện đưa các anh trở về đất mẹ.

Thiếu tá Santy NgeunMaHaVong chia sẻ: “Là một người lính, lại trực tiếp cùng Đội Quy tập Việt Nam đi tìm kiếm hài cốt liệt sĩ giữa núi rừng, lúc này đây trong lòng tôi dâng lên niềm xúc động và vui mừng khi các anh sắp được trở về quê hương. Tôi tự hào vì đã góp một phần nhỏ bé để đền đáp sự hy sinh to lớn của Bộ đội Việt Nam vì nền độc lập, tự do của đất nước Lào. Chúng tôi cùng toàn thể nhân dân Thủ đô Viêng Chăn sẽ mãi ghi nhớ công ơn và hình ảnh của các anh trong tim”.

Tình cảm sâu nặng dành cho các liệt sĩ Việt Nam không chỉ hiện diện trong lực lượng làm nhiệm vụ quy tập mà còn thấm sâu trong lòng nhân dân các bộ tộc Lào. Trước ngày đoàn xe đưa các liệt sĩ rời đất bạn, tại thị xã PacXan, tỉnh BoLiKhamXay, nhiều người dân địa phương đã tự nguyện tổ chức nghi lễ truyền thống để tri ân các anh hùng liệt sĩ. Họ thức trắng đêm bên linh cữu các liệt sĩ, thành kính tụng kinh cầu nguyện cho linh hồn các anh được siêu thoát. Đó là nghĩa tình sâu nặng của người dân Lào, những người luôn hiểu rằng cuộc sống hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng xương máu của bộ đội Việt Nam.

Chị Phay Sa Veng Khounchantha, người dân thị xã PacXan, tỉnh BoLiKhamXay, xúc động nói: “Chúng tôi có được cuộc sống bình yên, tự do hôm nay là nhờ sự giúp đỡ vô tư và sự hy sinh to lớn của các chiến sĩ quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam năm xưa. Người dân Lào luôn biết ơn và xem các liệt sĩ như người thân của mình. Dù các anh trở về với quê mẹ Việt Nam, nhưng đất nước Lào cũng mãi là quê hương của các anh. Các thế hệ con cháu Lào sẽ đời đời ghi nhớ công ơn ấy”.

Chiến công thầm lặng của mùa khô năm nay in đậm dấu ấn tại huyện Viêng Thong, nơi Đội Quy tập tìm kiếm và cất bốc thành công 7 hài cốt liệt sĩ nằm sâu trong hang đá ở bản Pha Bò, xã Pha Thoong. Để tiếp cận vị trí này, các chiến sĩ phải vượt qua địa hình hiểm trở bậc nhất, băng rừng, vượt núi, bám đá leo qua những vách dựng đứng giữa cái nắng khắc nghiệt của mùa khô nước bạn. Nhưng mọi hiểm nguy đều bị khuất phục trước ý chí và trách nhiệm thiêng liêng của những người lính làm nhiệm vụ tri ân đồng đội.

Trung tá Nguyễn Hồng Thoan, Trợ lý Dân vận Đội Quy tập tỉnh Hà Tĩnh cho biết: “Quá trình tìm kiếm tại Pha Bò vô cùng gian nan. Địa hình hiểm trở, thời tiết khắc nghiệt, có lúc anh em phải bò từng mét trên vách đá tai mèo. Nhưng không ai chùn bước, bởi chúng tôi hiểu rằng các bác, các chú đã nằm lại chờ đợi suốt bao năm qua. Ý nghĩ ấy là động lực để chúng tôi vượt qua mọi khó khăn, quyết tâm đưa các anh trở về”.

Những hài cốt liệt sĩ được tìm thấy trong hang đá ở Viêng Thong không chỉ là kết quả của hành trình gian khổ giữa đại ngàn mà còn là minh chứng cho nghĩa tình và lòng tri ân sâu sắc của thế hệ hôm nay. Thành công của cuộc quy tập không chỉ giúp các liệt sĩ trở về với đất mẹ, vơi đi nỗi đau mong ngóng của thân nhân, mà còn nhắc nhớ về giá trị của hòa bình và khẳng định tình hữu nghị đặc biệt Việt - Lào.

Với đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, thực hiện chủ trương của hai Đảng, hai Nhà nước Việt Nam - Lào, từ năm 1999 đến nay, được sự giúp đỡ tận tình của Đảng bộ, chính quyền, lực lượng vũ trang và nhân dân các bộ tộc Lào, Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ tỉnh Hà Tĩnh đã tìm kiếm, cất bốc được 834 hài cốt liệt sĩ quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh tại Lào về nước. Hằng năm, việc bàn giao, tiễn đưa hài cốt liệt sĩ về Việt Nam luôn được chính quyền và nhân dân Lào tổ chức trọng thể, chu đáo, thắm tình hữu nghị đặc biệt Việt - Lào.

Ông Sôm Chay Khun Phạ Xay, Phó Chủ tịch, Trưởng Ban Công tác đặc biệt tỉnh BoLiKhamXay nhấn mạnh: “Trên khắp đất nước Lào không nơi nào không in dấu chân, mồ hôi và máu của chiến sĩ quân tình nguyện, chuyên gia Việt Nam. Việc tìm kiếm, quy tập và đưa các liệt sĩ Việt Nam về nước không chỉ là trách nhiệm mà còn là tình cảm, là tâm nguyện của chính quyền và nhân dân các bộ tộc Lào. Các liệt sĩ không chỉ là người con ưu tú của Việt Nam mà còn là những người con anh hùng của nhân dân Lào”.

Đại tá Võ Quang Thiện, Chính ủy Bộ CHQS tỉnh Hà Tĩnh, Phó Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Hà Tĩnh cho biết: “Thời gian tới, để nâng cao hiệu quả công tác quy tập, Hà Tĩnh sẽ tiếp tục tăng cường phối hợp chặt chẽ với Ban Công tác đặc biệt các tỉnh bạn Lào để mở rộng địa bàn rà soát; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuẩn hóa bản đồ tìm kiếm, phối hợp giải mã ký hiệu đơn vị thời chiến; đồng thời tiếp tục làm tốt công tác dân vận, xây dựng mối quan hệ gắn bó với nhân dân các bộ tộc Lào để thu thập thông tin từ sớm, từ xa. Dù còn một ngôi mộ, còn một thông tin, chúng tôi vẫn tiếp tục lên đường làm nhiệm vụ”.

Đón các anh trở về, thế hệ hôm nay càng ý thức sâu sắc hơn về giá trị của hòa bình và trách nhiệm giữ gìn mối quan hệ hữu nghị vĩ đại Việt - Lào. Các anh đã hoàn thành sứ mệnh quốc tế cao cả, trở về trong vòng tay quê hương, để lại tượng đài bất tử về lòng quả cảm và tình đoàn kết thủy chung, trường tồn cùng lịch sử hai dân tộc.

Bài, ảnh: DƯƠNG HOÀNG