Nhịp cầu hữu nghị trên dải biên cương Việt - Lào

Niềm vui trong ngày hội lớn

Khi sương sớm còn bảng lảng trên những triền núi phía Tây Nghệ An thì con đường dẫn vào Nhà văn hóa thôn Thủy Phong, xã Kim Bảng đã rộn ràng tiếng người. Người già chống gậy, thanh niên, phụ nữ, các em học sinh trong bộ đồng phục chỉnh tề… ai cũng muốn có mặt thật sớm. Trên tay nhiều em nhỏ là những lá cờ Việt Nam và Lào tung bay trong gió. Không ai bảo ai, tất cả đều chung một niềm háo hức được chứng kiến ngày hội lớn diễn ra ngay trên mảnh đất biên cương quê mình.

Đó không chỉ là niềm vui trước một sự kiện đối ngoại quốc phòng quan trọng, mà còn là niềm tự hào của những người dân nhiều năm gắn bó với tuyến biên giới Việt Nam - Lào. Bởi hơn ai hết, họ hiểu rằng, để có được bầu không khí thanh bình hôm nay là biết bao công sức, sự hy sinh và nghĩa tình mà nhiều thế hệ cán bộ, chiến sĩ và nhân dân hai nước đã cùng nhau vun đắp.

Giữa dòng người đổ về ngày một đông, ông Nguyễn Công Hợi, cựu chiến binh ở thôn Thủy Phong đã có mặt từ hơn 5 giờ sáng. Hơn 11 năm quân ngũ, trong đó có 6 năm công tác trên tuyến biên giới, khiến người lính năm xưa luôn dành một tình cảm đặc biệt với vùng đất này. Ông bảo, mình đến sớm không phải để chọn vị trí đẹp, mà đơn giản là không muốn bỏ lỡ bất cứ khoảnh khắc nào của ngày hội.

Nhìn hai hàng quốc kỳ Việt Nam và Lào rực rỡ trước sân Nhà văn hóa, người cựu chiến binh chậm rãi nói: “Hôm nay vui lắm! Không riêng tôi mà bà con trong thôn ai cũng mong chờ. Thôn Thủy Phong và bản Xốp Tòng kết nghĩa đã hơn 10 năm. Người dân hai bên vẫn qua lại, giúp nhau làm ăn, thăm hỏi nhau như người thân trong gia đình. Chúng tôi chỉ mong sẽ có thêm nhiều cuộc giao lưu như thế này để tình đoàn kết giữa hai nước ngày càng gắn bó”.

Lời chia sẻ mộc mạc của ông Hợi cũng chính là tâm trạng chung của rất nhiều người dân vùng biên trong những ngày diễn ra Giao lưu hữu nghị Quốc phòng biên giới Việt Nam - Lào lần thứ ba.

Trong hai ngày 9 và 10/7, tại tỉnh Bô-ly-khăm-xay (Lào) và tỉnh Nghệ An (Việt Nam), Giao lưu hữu nghị Quốc phòng biên giới Việt Nam - Lào lần thứ ba diễn ra với nhiều hoạt động phong phú, thiết thực. Đoàn đại biểu cấp cao Bộ Quốc phòng Việt Nam do Đại tướng Phan Văn Giang, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Việt Nam làm trưởng đoàn; Đoàn đại biểu cấp cao Bộ Quốc phòng Lào do Đại tướng Khamliang Outhakaysone, Ủy viên Bộ Chính trị Đảng Nhân dân Cách mạng Lào, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Lào làm trưởng đoàn.

Không chỉ là hoạt động đối ngoại quốc phòng thường niên, giao lưu lần này tiếp tục khẳng định quyết tâm của hai Đảng, hai Nhà nước, hai Quân đội trong việc xây dựng đường biên giới hòa bình, hữu nghị, ổn định, hợp tác và phát triển; đồng thời tạo thêm những nhịp cầu gắn kết giữa lực lượng bảo vệ biên giới và nhân dân hai nước.

Điều đáng quý là sau những nghi lễ trang trọng, điều còn đọng lại trong lòng người tham dự không chỉ là các cuộc hội đàm, lễ khởi công những công trình mới hay các văn kiện hợp tác được triển khai, mà chính là tình cảm chân thành được thể hiện qua từng cái bắt tay, từng ánh mắt, từng nụ cười của những người dân hai bên biên giới.

Biểu tượng của niềm tin

Sáng 9/7, tại khu vực Cột mốc 460 trên đất Lào, nghi thức chào cột mốc diễn ra trong bầu không khí trang nghiêm. Giữa màu xanh ngút ngàn của đại ngàn Trường Sơn, Đại tướng Phan Văn Giang và Đại tướng Khamliang Outhakaysone cùng thực hiện nghi thức tô son cột mốc chủ quyền.

Những nét sơn đỏ được hai Bộ trưởng cẩn trọng phủ lên cột mốc là một nghi thức diễn ra trong ít phút, nhưng mang nhiều ý nghĩa biểu tượng. Mỗi nét sơn như nhắc nhớ về trách nhiệm của hai quốc gia trong việc cùng nhau giữ gìn đường biên giới hòa bình; gìn giữ thành quả mà nhiều thế hệ cha anh đã dày công vun đắp bằng mồ hôi, xương máu và cả những năm tháng kề vai sát cánh trong đấu tranh giải phóng dân tộc cũng như xây dựng đất nước.

Ngay sau nghi thức chào cột mốc, hai Bộ trưởng cùng vun những xẻng đất đầu tiên trồng cây hữu nghị. Giữa núi rừng biên giới, cây xanh lặng lẽ bén rễ. Hình ảnh ấy gợi nhiều suy ngẫm. Một cây muốn xanh tốt phải được chăm sóc bằng thời gian. Tình đoàn kết Việt Nam - Lào cũng vậy. Trải qua nhiều giai đoạn lịch sử, mối quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt và hợp tác toàn diện giữa hai Đảng, hai Nhà nước và nhân dân hai nước luôn được bồi đắp bằng sự thủy chung, tin cậy và những việc làm cụ thể trong cuộc sống hằng ngày.

Ít phút sau, đoàn đại biểu cấp cao Bộ Quốc phòng hai nước dự Lễ khởi công Trạm phối hợp công tác thuộc Đại đội Biên phòng 252 do Bộ Quốc phòng Việt Nam hỗ trợ kinh phí xây dựng. Đó là một công trình phục vụ nhiệm vụ quản lý, bảo vệ biên giới. Và còn là biểu tượng của sự đồng hành giữa hai Quân đội trong xây dựng khu vực biên giới hòa bình, ổn định và phát triển; là minh chứng cho sự hợp tác ngày càng đi vào chiều sâu, thực chất và hiệu quả giữa lực lượng bảo vệ biên giới hai nước.

Giữa vùng biên còn nhiều khó khăn, mỗi công trình được dựng lên không chỉ mang ý nghĩa về cơ sở vật chất mà còn gửi gắm niềm tin vào tương lai của những bản làng hai bên dãy Trường Sơn, nơi nhân dân Việt Nam và Lào đã từ lâu coi nhau như anh em một nhà.

Đường biên của tình người

Nếu Cột mốc 460 là biểu tượng của chủ quyền, của ý chí cùng gìn giữ từng tấc đất thiêng liêng của mỗi quốc gia, thì thôn Thủy Phong (xã Kim Bảng, tỉnh Nghệ An) và bản Xốp Tờng (cụm bản Nặm On, huyện Xay-chăm-phon, tỉnh Bô-ly-khăm-xay, Lào) lại là minh chứng sinh động cho sức sống của tình đoàn kết Việt Nam - Lào trong đời sống thường nhật.

Hơn mười năm trước, hai cụm dân cư hai bên biên giới chính thức kết nghĩa. Kể từ đó, những con đường mòn xuyên núi không chỉ phục vụ giao thương mà còn trở thành nhịp cầu kết nối nghĩa tình. Người dân hai bên thường xuyên qua lại thăm hỏi, hỗ trợ nhau phát triển kinh tế, chia sẻ kinh nghiệm sản xuất, cùng giúp nhau vượt qua những lúc thiên tai, mất mùa hay gia đình gặp khó khăn.

Đường biên vẫn ở đó, nhưng trong suy nghĩ của người dân, khoảng cách đã được rút ngắn bằng sự tin cậy và chân thành. Lễ sơ kết kết nghĩa giữa thôn Thủy Phong và bản Xốp Tờng không đơn thuần là một hoạt động trong khuôn khổ chương trình giao lưu. Đó là ngày hội của những người hàng xóm, của những người bạn đã nhiều năm gắn bó, sẻ chia.

Ngay từ sáng sớm, sân Nhà văn hóa thôn Thủy Phong rực rỡ cờ hoa và tiếng nói cười. Những bộ váy truyền thống của phụ nữ Lào nổi bật giữa sắc xanh áo lính và màu áo chàm của đồng bào miền Tây Nghệ An. Trên tay các em học sinh là những lá cờ nhỏ của hai quốc gia, ánh mắt ai cũng ánh lên niềm vui khi được chờ đón những vị khách đặc biệt.

Khi đoàn đại biểu cấp cao Bộ Quốc phòng hai nước đến dự chương trình, những tràng pháo tay vang lên không ngớt. Không khí trang trọng của một hoạt động đối ngoại nhanh chóng được thay bằng sự gần gũi, cởi mở. Hai Bộ trưởng cùng tham quan các gian trưng bày sản phẩm đặc trưng của nhân dân hai bên biên giới; thưởng thức những tiết mục văn nghệ mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc; hòa mình vào các trò chơi dân gian như ném còn, nhảy sạp, bi sắt... Những hình ảnh ấy không chỉ tạo nên không khí vui tươi của ngày hội mà còn thể hiện sự tôn trọng, gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống của mỗi dân tộc.

Ở đó không còn khoảng cách giữa những người đứng đầu Quân đội với nhân dân vùng biên. Những cái bắt tay thân tình. Những nụ cười rạng rỡ. Những lời hỏi thăm giản dị... Tất cả đã tạo nên một không gian đối ngoại quốc phòng giàu tính nhân văn, nơi tình hữu nghị được cảm nhận bằng những điều rất đỗi bình dị.

Đứng lặng giữa sân Nhà văn hóa, bà Vi Hồng chăm chú theo dõi từng hoạt động. Bà bảo, điều khiến mình xúc động nhất không phải là quy mô của chương trình, mà là tình cảm chân thành mà cán bộ, chiến sĩ và nhân dân hai nước dành cho nhau. “Mười mấy năm nay, bà con hai bên vẫn coi nhau như người thân. Có việc vui thì sang chúc mừng, có việc khó thì cùng giúp đỡ. Hôm nay thấy lãnh đạo hai nước tiếp tục quan tâm, vun đắp tình đoàn kết ấy, chúng tôi càng thêm tin tưởng rằng biên giới này sẽ mãi bình yên, bà con hai bên sẽ mãi mãi gắn bó bên nhau”. Lời tâm sự chân chất của bà Hồng như nói thay suy nghĩ của nhiều người dân vùng biên. Bởi họ hiểu rằng, sự bền vững của đường biên giới không chỉ được tạo nên từ hệ thống cột mốc hay những hiệp định đã ký kết, mà còn từ sự gắn bó của nhân dân hai bên, từ niềm tin được vun đắp qua từng việc làm cụ thể, từng cuộc gặp gỡ nghĩa tình.

Những hạt giống của tương lai

Một trong những hình ảnh để lại nhiều cảm xúc trong chương trình giao lưu là khi những suất học bổng và những món quà nghĩa tình được trao tận tay học sinh, các gia đình có hoàn cảnh khó khăn ở khu vực biên giới.

Tại Trường Tiểu học Thông-năm-mun, bản Xốp Tờng, 100 suất học bổng được trao cho các em học sinh có hoàn cảnh khó khăn. Cùng với đó là nhiều phần quà dành cho nhà trường, góp phần cải thiện điều kiện học tập của học sinh vùng biên. Trước đó, tại tỉnh Nghệ An, Việt Nam, Chương trình “Nâng bước em đến trường” cũng mang niềm vui đến với nhiều học sinh trên địa bàn xã Kim Bảng.

Giữa đông đảo các bạn nhỏ trong ngày hội giao lưu hữu nghị, em Võ Tường Vi, học sinh lớp 8A, Trường THCS Thanh Thủy, không giấu được niềm xúc động chia sẻ: “Em rất vui và tự hào khi được đón Bộ trưởng Quốc phòng hai nước, được giao lưu với các bạn học sinh Lào và hiểu thêm vì sao các thầy cô vẫn thường nói Việt Nam và Lào là hai nước anh em...”. Lời chia sẻ giản dị của cô học trò nhỏ khiến nhiều người mỉm cười. Có lẽ, bài học về tình hữu nghị Việt Nam - Lào trong ngày hôm nay sẽ theo các em lâu hơn bất kỳ trang sách nào.

Nếu Tường Vi mang đến cảm xúc của một cô bé vừa khám phá thêm một bài học lớn về tình đoàn kết quốc tế thì lời tâm sự của em Nguyễn Lê Huyền Trang, học sinh lớp 4A, Trường Tiểu học Ngọc Sơn, xã Xuân Lâm, tỉnh Nghệ An lại khiến nhiều người xúc động hơn.

Đứng nép bên mẹ sau buổi gặp gỡ hai Bộ trưởng Quốc phòng, cô bé hồn nhiên nói: “Con rất hồi hộp. Hôm nay con hiểu hơn về tình hữu nghị giữa hai nước Việt Nam và Lào. Sau này con muốn trở thành cô giáo để dạy các em nhỏ về tình đoàn kết giữa hai nước”.

Ước mơ ấy thật trong trẻo. Có lẽ, không một bài diễn văn nào có thể diễn tả đầy đủ hơn ý nghĩa của giao lưu hữu nghị bằng suy nghĩ hồn nhiên của một em nhỏ vùng biên. Bởi khi tình cảm ấy đã được gieo vào trái tim trẻ thơ, thì tình đoàn kết đặc biệt Việt Nam - Lào sẽ còn được tiếp nối qua nhiều thế hệ.

Không chỉ những em học sinh, nhiều gia đình nghèo ở khu vực biên giới cũng đón nhận niềm vui lớn trong chương trình lần này. Tại Nhà văn hóa thôn Thủy Phong, 50 con bò giống được Bộ Quốc phòng Việt Nam trao tặng cho 50 hộ có hoàn cảnh khó khăn khu vực biên giới Nghệ An. Là một trong những hộ được hỗ trợ, chị Lô Thị Nhuận, xã Xuân Lâm xúc động nói: “Con bò này là tài sản rất quý đối với gia đình tôi. Chúng tôi sẽ chăm sóc thật tốt để phát triển đàn, có thêm điều kiện nuôi các con học hành”.

Không chỉ phía Việt Nam, nhiều hộ dân nghèo của tỉnh Bô-ly-khăm-xay cũng được trao những con bò giống với mong muốn giúp người dân ổn định sinh kế, từng bước vươn lên thoát nghèo.

Những món quà ấy không lớn về giá trị vật chất. Nhưng phía sau mỗi suất học bổng, mỗi con bò giống là thông điệp về sự sẻ chia, trách nhiệm và mong muốn để người dân hai bên biên giới có cuộc sống ngày càng ấm no, hạnh phúc. Đó cũng chính là nền tảng bền vững nhất để xây dựng một đường biên giới hòa bình và phát triển.

Nơi đối ngoại quốc phòng gặp gỡ lòng dân

Điểm đặc biệt làm nên dấu ấn của Giao lưu hữu nghị Quốc phòng biên giới Việt Nam - Lào lần thứ ba không chỉ nằm ở quy mô hay nội dung chương trình, mà còn ở cách những hoạt động đối ngoại quốc phòng được lan tỏa thành những giá trị thiết thực đối với nhân dân hai bên biên giới.

Trong khuôn khổ giao lưu, đội ngũ quân y Quân đội nhân dân Việt Nam và Quân đội nhân dân Lào đã phối hợp tổ chức khám bệnh, tư vấn sức khỏe, cấp phát thuốc miễn phí cho hàng trăm lượt người dân khu vực biên giới. Những người lính khoác áo blouse trắng tận tình thăm khám, hướng dẫn cách phòng, chống bệnh tật, tư vấn chế độ dinh dưỡng và chăm sóc sức khỏe cho đồng bào.

Ở nơi điều kiện y tế còn nhiều khó khăn, sự tận tâm ấy không chỉ giúp người dân được chăm sóc sức khỏe mà còn góp phần làm sáng đẹp thêm hình ảnh người quân nhân cách mạng luôn hết lòng vì nhân dân phục vụ.

Cùng với đó, nhiều hoạt động giao lưu giữa lực lượng bảo vệ biên giới hai nước được tổ chức sôi nổi, thiết thực như: sơ kết kết nghĩa giữa Đồn Biên phòng Cửa khẩu Thanh Thủy (Việt Nam) và Đại đội Biên phòng 252 (Lào); giao lưu sĩ quan trẻ; trồng cây hữu nghị tại khu vực Cột mốc 460; chạy việt dã xuyên biên giới; giao lưu bóng chuyền; tọa đàm, trao đổi kinh nghiệm công tác... Mỗi hoạt động đều hướng tới một mục tiêu chung: tăng cường sự hiểu biết, xây dựng niềm tin, củng cố tình đoàn kết giữa cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang và nhân dân hai nước. Đó cũng là cách để những nội dung hợp tác quốc phòng không chỉ dừng lại ở các văn kiện hay cơ chế phối hợp, mà được hiện thực hóa bằng những việc làm cụ thể, tạo nền tảng vững chắc cho nhiệm vụ quản lý, bảo vệ biên giới trong tình hình mới.

Một điểm nhấn có ý nghĩa lâu dài của chương trình là việc Bộ Quốc phòng Việt Nam hỗ trợ xây dựng Trạm phối hợp công tác thuộc Đại đội Biên phòng 252 trên đất Lào và khởi công xây dựng Trường Mầm non Thanh Hà tại tỉnh Nghệ An. Một công trình phục vụ nhiệm vụ quản lý, bảo vệ biên giới. Một công trình dành cho trẻ em vùng cao. Hai công trình ở hai quốc gia nhưng cùng được khởi nguồn từ một mục tiêu chung: chăm lo cuộc sống nhân dân, xây dựng khu vực biên giới ổn định, phát triển và bền vững.

Đó cũng là minh chứng sinh động cho quan điểm nhất quán của hai Bộ Quốc phòng: hợp tác quốc phòng không chỉ nhằm giữ vững chủ quyền lãnh thổ, bảo đảm quốc phòng, an ninh, mà còn hướng tới nâng cao đời sống của nhân dân - những chủ thể trực tiếp xây dựng và gìn giữ đường biên giới hòa bình, hữu nghị.

Khép lại chuỗi hoạt động là cuộc hội đàm giữa Đoàn đại biểu cấp cao Bộ Quốc phòng Việt Nam và Đoàn đại biểu cấp cao Bộ Quốc phòng Lào. Trong bầu không khí chân thành, cởi mở và tin cậy, lãnh đạo Bộ Quốc phòng hai nước thống nhất tiếp tục tăng cường hợp tác thực chất trên các lĩnh vực; nâng cao hiệu quả phối hợp giữa lực lượng quản lý, bảo vệ biên giới; duy trì tốt cơ chế trao đổi thông tin; phối hợp đấu tranh phòng, chống các loại tội phạm xuyên biên giới; đẩy mạnh hợp tác đào tạo, tìm kiếm cứu hộ, cứu nạn và hỗ trợ lẫn nhau trong thực hiện nhiệm vụ.

Những nội dung được thống nhất tại cuộc hội đàm sẽ tiếp tục được cụ thể hóa bằng nhiều chương trình hợp tác trong thời gian tới, góp phần xây dựng tuyến biên giới Việt Nam - Lào hòa bình, hữu nghị, ổn định, hợp tác và phát triển.

Đường biên của niềm tin

Chiều xuống rất nhanh trên đại ngàn Trường Sơn. Sau lễ tiễn, những đoàn xe lần lượt rời cửa khẩu. Các chiến sĩ biên phòng hai nước trở về với vị trí công tác quen thuộc. Người dân cũng bịn rịn chia tay những người bạn từ bên kia biên giới trước khi trở về bản làng của mình.

Dãy Trường Sơn vẫn xanh thẳm như bao đời nay. Những cột mốc chủ quyền vẫn lặng lẽ đứng giữa đại ngàn, đánh dấu ranh giới lãnh thổ của hai quốc gia độc lập, có chủ quyền. Nhưng sau hai ngày giao lưu, dường như khoảng cách giữa những con người sống hai bên đường biên đã được rút ngắn thêm bằng sự chân thành và tin cậy. Đó là cái bắt tay thật chặt của những người lính sau nghi thức chào cột mốc. Đó là niềm vui ánh lên trong đôi mắt của những em học sinh khi nhận học bổng và được gặp những người đứng đầu Quân đội hai nước. Đó là nụ cười rạng rỡ của những hộ gia đình nghèo khi đón nhận món quà giúp họ có thêm động lực phát triển kinh tế. Đó là tiếng cười hòa cùng điệu nhảy sạp, trò ném còn, những bước chạy việt dã xuyên biên giới và những cuộc gặp gỡ đậm nghĩa tình anh em... Tất cả đã tạo nên một bức tranh sinh động về tình đoàn kết đặc biệt Việt Nam - Lào - mối quan hệ được xây đắp không chỉ bằng những quyết sách chiến lược của lãnh đạo hai Đảng, hai Nhà nước và hai Quân đội, mà còn được nuôi dưỡng từ sự gắn bó của nhân dân hai bên biên giới, từ những việc làm bình dị nhưng giàu ý nghĩa trong cuộc sống hằng ngày.

Có mặt tại nhiều kỳ giao lưu hữu nghị quốc phòng biên giới, chúng tôi càng cảm nhận rõ hơn một điều: sức mạnh của quan hệ Việt Nam - Lào không chỉ nằm ở những văn kiện hợp tác được ký kết, mà còn hiện hữu trong từng bản làng, từng cột mốc, từng mái trường, từng công trình và trong tình cảm chân thành mà nhân dân hai nước dành cho nhau. Đó chính là nền tảng bền vững nhất để hai nước tiếp tục vun đắp mối quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt và hợp tác toàn diện - tài sản vô giá mà các thế hệ lãnh đạo, cán bộ, chiến sĩ và nhân dân hai nước đã dày công gây dựng, gìn giữ.

Và cũng từ những mùa giao lưu như thế, trên dải biên cương Việt Nam - Lào, những “hạt giống” của niềm tin, của tình đoàn kết và khát vọng cùng phát triển lại tiếp tục được gieo trồng, lớn lên cùng đại ngàn Trường Sơn, để mỗi cột mốc không chỉ là dấu mốc chủ quyền thiêng liêng, mà còn là biểu tượng của hòa bình, hữu nghị và tình anh em son sắt giữa hai dân tộc.

Bài, ảnh: HUY CƯỜNG