Xung đột tại Trung Đông: Cuộc chiến tên gọi các chiến dịch quân sự

      Cuộc đối đầu quân sự đang làm rung chuyển Trung Đông hiện nay không chỉ diễn ra trên bầu trời Tehran hay trên màn hình radar của Lầu Năm Góc. Đằng sau tiếng ồn ào của các cuộc tấn công từ Mỹ và Iran, một trận chiến khác, tinh vi hơn nhưng cũng quyết định không kém, đang diễn ra: Trận chiến về câu chuyện. Bằng cách đặt tên cho cuộc can thiệp của mình là "Operation Epic Fury", tạm dịch là “Cơn thịnh nộ sử thi”, Tổng thống Mỹ Donald Trump đang từ bỏ tính trung lập trên lý thuyết để hướng tới một ngôn từ thể hiện quyền lực tuyệt đối.

     Việc lựa chọn từ ngữ phải đáp ứng hai yêu cầu kép: Tiến hành chiến tranh và tiếp thị chính trị. Trong khi tên gọi trước đây chỉ đơn thuần là những dấu hiệu hậu cần, thì nay chúng đã trở thành phương tiện truyền thông chiến lược. Những tên gọi này phải dễ nhớ, dễ phát âm và chứa đựng những biểu tượng có khả năng huy động đồng minh đồng thời đe dọa đối phương.

        Học thuyết về ngữ danh học: Từ bí mật kỹ thuật đến khẩu hiệu chính trị

        Trong lịch sử, các cường quốc thường ưa chuộng những cái tên trung lập để bảo vệ bí mật hoạt động. Pháp, thông qua Trung tâm Chỉ huy và kế hoạch tác chiến, từ lâu đã lựa chọn những cái tên có liên quan đến địa lý hoặc thiên nhiên như “Serval” (Mèo rừng), “Sangaris” (chiến dịch lấy tên từ một loài bướm Trung Phi), hoặc “Chammal” (chiến dịch lấy tên loại gió mùa Tây Bắc thổi qua vùng Vịnh Ba Tư). Những thuật ngữ này, được các cấp lãnh đạo cao nhất phê duyệt, nhằm mục đích thể hiện hình ảnh quyết tâm mà không gây phản cảm trong dư luận bằng ngôn từ quá hiếu chiến.

        Ngược lại, truyền thống Anglo-Saxon đã chuyển hướng sang lối kể chuyện giật gân cho các chiến dịch lớn. Trong khi các phần mềm máy tính vẫn tạo ra các tổ hợp ngẫu nhiên cho các nhiệm vụ thông thường, quyền lực chính trị lại chiếm ưu thế một cách có hệ thống trong các cuộc khủng hoảng lớn. Các chiến dịch “Bão sa mạc” và chiến dịch “Tự do bền vững” mà Mỹ từng phát động trước đây ở Iraq và Afghanistan cũng tạo cảm hứng cho các nhà làm phim...

         “Sư tử gầm ”: Sự huy động huyền thoại Israel

          Để mô tả loạt cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng của Iran, Israel đã chọn bài hát “Tiếng gầm của sư tử”. Sự lựa chọn này không phải ngẫu nhiên. Sư tử chiếm một vị trí trung tâm trong trí tưởng tượng quốc gia và tôn giáo của Nhà nước Do thái, trực tiếp liên hệ đến bộ tộc Juda trong Kinh thánh. Nó là biểu tượng của lòng dũng cảm chiến binh, nhưng trên hết, là biểu tượng của sự bảo vệ dân tộc.

          Bằng cách khai thác chủ đề này, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đặt chiến dịch hiện tại vào một dòng chảy lịch sử và gần như mang tính Kinh thánh. Mục đích là để trình bày cuộc tấn công không phải như một hành động gây hấn, mà là tiếng kêu cứu của một quốc gia bị bao vây đang chiến đấu để sinh tồn. Lời lẽ hùng hồn này nhằm mục đích đoàn kết dư luận trong nước xung quanh một “cuộc đấu tranh sinh tồn” chống lại mối đe dọa hạt nhân từ Cộng hòa Hồi giáo Iran.

           Sự thái quá của “Cơn thịnh nộ sử thi”

          Về phía Mỹ, tên gọi “Cơn thịnh nộ sử thi” phản ánh mong muốn đạt được sự áp đảo về mặt tâm lý. Thuật ngữ “sử thi” gợi ý một nỗ lực có quy mô lịch sử và kéo dài, trong khi “Cơn thịnh nộ” nhấn mạnh sức mạnh hủy diệt. Tên gọi này thể hiện sự mở rộng trực tiếp cho luận điểm của Lầu Năm Góc: Loại bỏ các mối đe dọa cận kề liên quan đến chương trình hạt nhân và tên lửa đạn đạo của Tehran.

            Tính chất hoành tráng của tên gọi này được tối ưu hóa trên mạng xã hội và các phương tiện truyền thông. Không giống như những tên gọi trung lập, “Cơn thịnh nộ sử thi” nhằm mục đích trấn an cử tri Mỹ về quyết tâm của Washington, đồng thời gửi tín hiệu về quyết tâm tối đa tới kẻ thù. Mục tiêu đã nêu là thiết lập một trật tự mới thông qua vũ lực.

            “Lời hứa chân thực 4”: Kế hoạch trả đũa của Tehran

           Đối mặt với Mỹ và Israel, Iran đang sử dụng ngôn ngữ chiến tranh riêng của mình. Phản ứng của nước này, được gọi là “Lời hứa chân thật 4”, tuân theo một logic hoàn toàn khác. Ở đây, không có sự giận dữ hay gầm gào, mà thay vào đó là một luận điệu chính trị - tôn giáo về sự thực hiện lời hứa. Từ “chân thật” nhấn mạnh rằng Tehran đang giữ lời hứa và bảo vệ danh dự của mình trước sự xâm lược.

           Việc thêm số “4” cũng mang tính chiến lược không kém: Nó tượng trưng cho một chu kỳ và một chuỗi các sự kiện tích lũy. Con số này thể hiện Iran như một tác nhân có phương pháp, có khả năng tham gia vào một cuộc đối đầu kéo dài. Đối với các đồng minh trong khu vực, cái tên này biểu thị rằng mỗi cuộc tấn công của đối phương đều dẫn đến một sự “tha bổng” không thể tránh khỏi, biến phản ứng thành một hành động kháng cự chính đáng và có trật tự.

         Cuộc chiến giữa các câu chuyện

           Như vậy, Israel tự định vị mình là con sư tử cảnh giác của khu vực, Mỹ là một thế lực hùng mạnh đang tung ra cơn thịnh nộ trừng phạt, và Iran là một bên trung thành với lời thề trả thù của mình. Trong chiến trường này, việc lựa chọn từ ngữ cũng là một hành động chính trị đầy rẫy những hậu quả như việc lựa chọn mục tiêu.

         Những cách gọi này góp phần vào cuộc chiến tranh tiêu hao tinh thần. Chúng phục vụ mục đích củng cố mặt trận trong nước đồng thời cố gắng tác động đến dư luận thế giới. Trong một thế giới mà thông tin lan truyền tức thì, “Cơn thịnh nộ sử thi” không chỉ là một nhãn hiệu trên hồ sơ quân sự. Nó là công cụ chính trong cuộc chiến giành giật nhận thức, được thiết kế để tồn tại lâu dài sau khi bụi từ các vụ nổ đã lắng xuống.

Báo QĐND