CHỐNG “TỰ DIỄN BIẾN” GIỮA TIN ĐỒN THẤT THIỆT (Bài 3: Xử lý nghiêm minh, lan tỏa thông tin chính thống – “liều thuốc đặc trị” tin đồn thất thiệt))

Dập “lửa tin đồn” bằng kỷ cương và sự thật

Trước làn sóng tin đồn về sáp nhập đơn vị hành chính, các cơ quan chức năng đã kịp thời lên tiếng. Ngày 21/11/2025, Bộ Nội vụ ban hành Công văn số 10988/BNV-CQĐP về việc tuyên truyền chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước. Công văn khẳng định rõ: “Hiện nay, Trung ương Đảng, Quốc hội và Chính phủ không có chủ trương tiếp tục thực hiện sắp xếp, sáp nhập các đơn vị hành chính mà yêu cầu cả hệ thống chính trị tiếp tục chăm lo, kiến tạo cho mô hình chính quyền địa phương 02 cấp hoạt động hiệu lực, hiệu quả, phục vụ nhân dân tốt hơn”. Tiếp đó, tại họp báo Chính phủ thường kỳ ngày 4/3/2026, đại diện Bộ Nội vụ một lần nữa nhấn mạnh nội dung này, nhằm làm rõ thông tin và định hướng dư luận.

Tuy nhiên, một thực tế đáng chú ý là sau những khẳng định chính thống ấy, tin đồn vẫn không dừng lại. Thậm chí, chúng còn xuất hiện với nhiều “phiên bản” tinh vi hơn. Lướt qua mạng xã hội, chúng ta không khó bắt gặp bản đồ vẽ lại ranh giới hành chính, danh sách “dự kiến nhân sự”, thậm chí là những “lộ trình sáp nhập” được gắn mốc thời gian cụ thể. Không ít người tiếp cận những thông tin này trong trạng thái nửa tin nửa ngờ, nhưng vẫn chia sẻ vì tò mò hoặc vì nghĩ rằng “biết trước cũng không thừa”.

Điều này cho thấy, nếu chỉ dừng lại ở việc cung cấp thông tin mà thiếu đi sự xử lý nghiêm minh, kịp thời và lan tỏa đủ mạnh, thì thông tin chính thống khó có thể chiếm ưu thế trên không gian mạng, nơi mà tốc độ lan truyền đôi khi nhanh hơn cả khả năng kiểm chứng.

Một minh chứng rõ nét là vụ việc xảy ra tại Phú Thọ như đã đề cập ở bài trước. Ngày 5/3/2026, Phòng An ninh chính trị nội bộ, Công an tỉnh đã ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với bà Đ.T.L (trú tại xã Tiên Lữ) về hành vi đăng tải, chia sẻ thông tin sai sự thật trên mạng xã hội liên quan đến việc “sáp nhập các tỉnh, thành còn 16 đơn vị”. Trước đó, từ một thông tin chưa được kiểm chứng đọc được trên mạng, bà L. đã sao chép, đăng tải lại kèm theo hình ảnh “danh sách sáp nhập” với nhiều chi tiết cụ thể. Bài viết nhanh chóng thu hút sự quan tâm, lan truyền trong cộng đồng mạng, tiềm ẩn nguy cơ gây nhiễu loạn thông tin, tác động tiêu cực đến dư luận.

Làm việc với cơ quan Công an, bà Đ.T.L đã thừa nhận hành vi vi phạm, tự nguyện gỡ bỏ nội dung sai sự thật và cam kết không tái phạm sau khi được tuyên truyền, giải thích quy định pháp luật. Với hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, sai sự thật, bà L. bị xử phạt 7,5 triệu đồng theo quy định hiện hành.

Điều đáng chú ý là, ngay sau khi vụ việc được công bố công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng, các nội dung, hình ảnh thất thiệt liên quan đến “phương án sáp nhập 16 tỉnh, thành” gần như không còn xuất hiện tràn lan như trước. Hiệu ứng này không phải ngẫu nhiên. Khi một hành vi vi phạm bị phát hiện, xử lý kịp thời và minh bạch, không chỉ một nguồn phát tán tin giả bị chặn lại, mà còn phát đi thông điệp rõ ràng về tính nghiêm minh của pháp luật. Từ đó tạo ra tác dụng răn đe, cảnh tỉnh đối với những cá nhân có ý định tiếp tay hoặc lan truyền thông tin sai lệch, góp phần lập lại trật tự trên không gian thông tin.

Thực tế cho thấy, tin đồn giống như những “đốm lửa” có thể bùng lên bất cứ lúc nào nếu gặp môi trường thuận lợi. Muốn dập tắt, không thể chỉ trông chờ vào một phía. Sự nghiêm minh, kịp thời của pháp luật chính là lực “dập lửa” trực diện, chặn đứng nguồn phát tán; còn thông tin chính thống rõ ràng, nhất quán là yếu tố “cách ly ôxy”, không để tin đồn có điều kiện lan rộng. Khi hai yếu tố này được triển khai đồng thời, liên tục, sẽ tạo thành thế chủ động vững chắc trên không gian thông tin, kịp thời khống chế và đẩy lùi những luồng tin sai lệch ngay từ khi mới manh nha.

Xây “sức đề kháng”

Tuy nhiên, tin đồn không chỉ tồn tại ở “nguồn phát”, mà còn sống được nhờ “người tin” và “người lan truyền”. Vì thế, muốn xử lý tận gốc, cần phải xây dựng “sức đề kháng” cho toàn xã hội trước các luồng thông tin sai lệch.

Điều này không thể chỉ dừng ở văn bản chỉ đạo hay những thông báo mang tính một chiều. Nó đòi hỏi phải được cụ thể hóa bằng các đợt sinh hoạt chính trị sâu rộng, thiết thực; bằng công tác tuyên truyền, định hướng được triển khai thường xuyên, liên tục, sát với từng đối tượng. Đặc biệt, đội ngũ cán bộ, đảng viên phải là lực lượng đi đầu trong việc nhận diện, phản bác và không tiếp tay cho tin đồn thất thiệt.

Mỗi cán bộ, đảng viên không chỉ là người tiếp nhận thông tin, mà còn phải là “bộ lọc” và “nguồn phát” thông tin chính xác. Trong một cuộc họp, một buổi trao đổi công việc hay một cuộc trò chuyện đời thường, nếu mỗi người giữ được sự tỉnh táo, nói đúng thông tin chính thống, thì đó đã là một cách định hướng dư luận hiệu quả. Ngược lại, chỉ một câu nói thiếu kiểm chứng cũng có thể trở thành “mồi” để tin đồn lan rộng.

Đối với mỗi người dân, trách nhiệm này càng trở nên rõ ràng trong bối cảnh mạng xã hội phát triển mạnh mẽ. Không khó để bắt gặp những bài viết chưa được kiểm chứng nhưng chỉ sau vài giờ đã thu hút hàng nghìn lượt chia sẻ. Trong dòng chảy thông tin ấy, ranh giới giữa đúng và sai nhiều khi bị xóa nhòa nếu người tiếp nhận thiếu tỉnh táo.

Tin đồn không nguy hiểm ở chỗ sai, mà ở chỗ khiến người ta tin là đúng. Chính tâm lý “nghe ngóng thông tin nội bộ”, sự tò mò trước những điều chưa được công bố đã khiến không ít người vô tình trở thành “mắt xích” trong chuỗi lan truyền thông tin sai lệch. Chỉ một cú nhấp chuột thiếu kiểm chứng cũng có thể góp phần làm lan rộng một thông tin không đúng sự thật.

Vì vậy, nguyên tắc cần được xác lập là: Chỉ tin vào các nguồn thông tin chính thống; Không chia sẻ những nội dung chưa được kiểm chứng; tuân thủ nghiêm các quy định của pháp luật khi tham gia mạng xã hội.

Mọi hành vi đăng tải, chia sẻ thông tin sai sự thật, xuyên tạc chủ trương của Đảng, Nhà nước đều phải bị xử lý nghiêm minh, đúng quy định. Sự nghiêm minh của pháp luật không chỉ để xử lý một cá nhân cụ thể, mà còn nhằm thiết lập kỷ cương trong môi trường thông tin, bảo vệ sự ổn định chung của xã hội.

Cần khẳng định rõ, việc sắp xếp đơn vị hành chính là chủ trương lớn, có ý nghĩa chiến lược, được nghiên cứu kỹ lưỡng, thực hiện theo quy trình chặt chẽ và công bố công khai. Những thông tin tự xưng là “nguồn nội bộ”, “thông tin mật” nhưng không có căn cứ chính thống, suy cho cùng chỉ là sản phẩm của suy diễn, thậm chí là dụng ý xấu nhằm gây nhiễu loạn dư luận.

Tin đồn không tự sinh ra, nhưng nó tồn tại khi còn người tin và chia sẻ. Khi thông tin thiếu kiểm chứng được lặp lại nhiều lần, nó dễ tạo cảm giác “có thật”. Và chính từ sự hoài nghi ban đầu ấy, nếu không được định hướng kịp thời, rất dễ dẫn đến dao động về nhận thức, xa hơn là những biểu hiện lệch lạc trong tư tưởng.

Do đó, muốn triệt tiêu tin đồn, không thể chỉ dập “ngọn” bằng các biện pháp xử lý, mà phải “nhổ tận gốc” bằng việc củng cố niềm tin, nâng cao nhận thức và trách nhiệm của mỗi cá nhân. Khi mỗi người dân, mỗi cán bộ, đảng viên đều tỉnh táo trước thông tin, thì tin đồn sẽ không còn “đất sống”.

Khi thông tin chính thống được lan tỏa kịp thời, khi pháp luật được thực thi nghiêm minh, khi toàn xã hội hình thành được “sức đề kháng” trước tin giả, thì những luồng thông tin sai lệch sẽ dần bị đẩy lùi. Quan trọng hơn, đó cũng chính là cách thiết thực để ngăn chặn từ sớm, từ xa những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”, góp phần giữ vững ổn định chính trị - xã hội và củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ.

NHÓM PHÓNG VIÊN

Bài 1: Tin đồn thất thiệt

Bài 2: Biểu hiện “Tự diễn biến”

Hết./.