Kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống Cục Tuyên huấn và ngành tuyên huấn Quân đội (11-5-1946 / 11-5-2026): 80 năm “vững bước, tiên phong” trên mặt trận tư tưởng, văn hóa

Biện chứng giữa “vững bước” và “tiên phong” 

Sự ra đời của cơ quan chuyên trách công tác tư tưởng, văn hóa cách đây 80 năm là một sự kiện tất yếu khách quan trong quá trình xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng. Thực tiễn đã minh chứng, sức mạnh chiến đấu của Quân đội ta là sức mạnh tổng hợp, trong đó nhân tố chính trị tinh thần luôn giữ vai trò nền tảng, quyết định. Để kiến tạo sức mạnh vô địch ấy, “vững bước” và “tiên phong” không đơn thuần là khẩu hiệu cổ động, mà đã hòa quyện thành thuộc tính bản chất của công tác tư tưởng, văn hóa.

“Vững bước” trước hết là sự kiên định tuyệt đối, là bản lĩnh chính trị không lay chuyển của đội ngũ những người làm công tác tuyên huấn trước những biến động của lịch sử. Trong bối cảnh thế giới đang trải qua những biến đổi sâu sắc với sự cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc, sự trỗi dậy của chủ nghĩa dân tộc cực đoan và những thách thức an ninh phi truyền thống, sự “vững bước” của ngành tuyên huấn chính là cái neo giữ cho con thuyền tư tưởng không bị chệch hướng. Đó là sự kiên trì và vận dụng sáng tạo Chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, là lòng trung thành vô hạn với Đảng, với Tổ quốc và nhân dân. “Vững bước” không có nghĩa là đứng yên hay bảo thủ, mà là giữ vững nguyên tắc chiến lược trong một thế giới đầy biến động, bảo đảm cho mọi cán bộ, chiến sĩ luôn thấm nhuần mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội. Sự vững vàng này là tấm lá chắn hiệu quả nhất để vô hiệu hóa mọi âm mưu “diễn biến hòa bình”, “phi chính trị hóa” Quân đội của các thế lực thù địch.

Song hành cùng sự “vững bước”, “tiên phong” chính là linh hồn, là thuộc tính mang tính đột phá của ngành tuyên huấn trong kỷ nguyên phát triển mới. “Tiên phong” không chỉ dừng lại ở việc đi đầu trong các phong trào thi đua mà phải được hiểu là sự nhạy bén về chính trị, khả năng dự báo chính xác và làm chủ trận địa thông tin. Trong kỷ nguyên số, khi thông tin trở thành một loại vũ khí chiến lược, tính tiên phong đòi hỏi công tác tuyên huấn phải chủ động chiếm lĩnh không gian mạng, dẫn dắt dư luận và tạo ra sức đề kháng tự nhiên cho bộ đội trước các luồng tư tưởng độc hại. “Tiên phong” là sự dũng cảm từ bỏ những tư duy cũ kỹ, xơ cứng để tiếp cận những phương thức truyền thông hiện đại, đa phương tiện, biến những bài học lý luận khô khan thành hơi thở của đời sống bộ đội, phù hợp với tâm lý, trình độ và nhận thức của cán bộ, chiến sĩ trẻ. Sự tiên phong ấy phải thể hiện rõ nét trong việc nhận diện sớm các xu hướng, nguy cơ, không để xảy ra khoảng trống về tư tưởng trong bất kỳ tình huống nào.

Sự kết tinh biện chứng này là nguyên tắc sống còn: Có “vững bước” thì “tiên phong” mới đi đúng hướng, không sa vào phiêu lưu, giáo điều; ngược lại, chỉ có không ngừng đổi mới “tiên phong” thì sự “vững bước” mới không bị xơ cứng, trì trệ. Đây chính là chìa khóa vàng để Cục Tuyên huấn và ngành tuyên huấn Quân đội hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao.

“Vững bước, tiên phong” trong chiến đấu, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Thực tiễn 80 năm qua là pho sử vàng về nghệ thuật tiến hành công tác tư tưởng. Ở những thời điểm khó khăn nhất của lịch sử dân tộc, ranh giới giữa kiên định và dao động vô cùng mong manh, bản lĩnh của ngành tuyên huấn lại phát huy và tỏa sáng bền bỉ.

Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, quán triệt phương châm “Kháng chiến, kiến quốc”, cán bộ tuyên huấn đã bám sát từng chiến hào. Bằng vũ khí lý luận sắc bén, đã giáo dục, tuyên truyền cho bộ đội và nhân dân tin tưởng tuyệt đối vào đường lối kháng chiến trường kỳ, bồi đắp ý chí “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh”, nêu cao bản chất giai cấp công nhân, góp phần tạo nên sức mạnh tinh thần làm nên Chiến thắng Điện Biên Phủ. Bước vào cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, trên mặt trận tư tưởng, văn hóa diễn ra cuộc đụng độ lịch sử khốc liệt với kẻ thù có ưu thế tuyệt đối về tiềm lực và vũ khí, trang bị. Yêu cầu sống còn khi đó là đánh bại tư tưởng mơ hồ, khắc phục sự dao động, thiếu niềm tin vào cách đánh của ta. Với nhãn quan chính trị sắc sảo, Cục Tuyên huấn và ngành tuyên huấn toàn quân đã tham mưu, tổ chức các đợt sinh hoạt chính trị sâu rộng, thắp lên ngọn lửa “quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ xâm lược”. Nhiều phong trào ra đời như “Ba nhất”, “Tìm Mỹ mà đánh”, “Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước” không chỉ là ngôn từ cổ động mà đã trở thành quy luật của nghệ thuật động viên quần chúng, tạo ra sức mạnh tinh thần to lớn làm nên những chiến thắng vang dội từ Ấp Bắc, Bình Giã, Mậu Thân đến Đại thắng mùa Xuân 1975.

Sau năm 1975, lịch sử đặt dân tộc Việt Nam trước những thử thách mới: Khắc phục hậu quả chiến tranh, bảo vệ biên giới thiêng liêng của Tổ quốc và làm tròn nghĩa vụ quốc tế cao cả. Đặc biệt, “cơn địa chấn” từ sự sụp đổ của hệ thống xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và một số nước Đông Âu đòi hỏi một bản lĩnh chính trị, tư tưởng phi thường. Cục Tuyên huấn và ngành tuyên huấn Quân đội đã dự báo trúng, nhận diện và khắc phục kịp thời “căn bệnh công thần” kiêu ngạo, tự thỏa mãn. Trước âm mưu thâm độc đòi “phi chính trị hóa” Quân đội, ngành tuyên huấn Quân đội đã trở thành hạt nhân nòng cốt, chủ động tham mưu các đề án phòng, chống “diễn biến hòa bình”, củng cố niềm tin tuyệt đối của bộ đội vào con đường đổi mới và hội nhập quốc tế, đập tan mọi dã tâm phá hoại từ bên trong.

“Vững bước, tiên phong” tiến vào kỷ nguyên phát triển mới

Trong bối cảnh địa chính trị khu vực và quốc tế đang diễn biến theo chiều hướng khó dự báo, sự kết hợp giữa “vững bước” và “tiên phong” tạo nên một sức mạnh tổng hợp mới. Khi các cuộc xung đột vũ trang hiện đại không còn giới hạn ở không gian địa lý mà mở rộng sang cả không gian nhận thức, ngành tuyên huấn Quân đội đóng vai trò là lực lượng phản ứng nhanh, là đội quân xung kích trên mặt trận tư tưởng, văn hóa. “Vững bước” giúp chúng ta giữ được bản sắc, truyền thống và niềm tin quyết thắng. Còn “tiên phong” giúp chúng ta chiếm lĩnh đỉnh cao trí tuệ, làm chủ công nghệ và chủ động tiến công. Đặc biệt, trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc, công tác tuyên huấn phải khơi dậy được khát vọng cống hiến, tinh thần tự lực, tự cường và lòng tự hào dân tộc sâu sắc trong mỗi quân nhân, biến sức mạnh tinh thần thành ý chí quyết chiến, quyết thắng mọi kẻ thù.

Để bảo vệ vững chắc trận địa tư tưởng của Đảng trong Quân đội, Cục Tuyên huấn và ngành tuyên huấn Quân đội tiếp tục quán triệt, thực hiện tốt 4 nhiệm vụ trọng tâm sau:

Một là, đổi mới tư duy và nâng cao chất lượng tham mưu chiến lược

Kế thừa truyền thống “Kiên định, chủ động, nhạy bén, sáng tạo, đoàn kết, quyết thắng”, Cục Tuyên huấn và ngành tuyên huấn Quân đội phải tập trung nâng tầm chất lượng nghiên cứu, tham mưu ban hành và thực thi các đề án lớn như: Đề án “Đổi mới công tác giáo dục chính trị tại đơn vị trong giai đoạn mới”, Đề án “Đổi mới công tác tuyên truyền miệng và hoạt động báo cáo viên trong Quân đội nhân dân Việt Nam đến năm 2025 và những năm tiếp theo”, Đề án “Hỗ trợ thông tin và tuyên truyền về quốc phòng, an ninh, dân tộc và chính sách dân tộc thuộc các tỉnh địa bàn biên giới đất liền”... Đặc biệt, trong bối cảnh bùng nổ thông tin xấu độc, việc tham mưu đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, gắn với Cuộc vận động Phát huy truyền thống, cống hiến tài năng, xứng danh Bộ đội Cụ Hồ thời kỳ mới chính là giải pháp cốt lõi. Đây là phương thức kiến tạo “lá chắn miễn dịch” vững chắc nhất, bảo vệ nhân sinh quan cách mạng cho cán bộ, chiến sĩ trước những cám dỗ vật chất và sự tấn công thâm độc của các quan điểm sai trái, thù địch.

Hai là, xây dựng đội ngũ “kiến trúc sư tư tưởng” ngang tầm nhiệm vụ

Yếu tố quyết định là việc xây dựng ngành vững mạnh về chính trị, trọng dụng nhân tài, đào tạo những “ngòi bút” xuất sắc có tư duy chiến lược, lý luận uyên thâm. Trong kỷ nguyên mới với nhiều biến động bất ngờ, người cán bộ tuyên huấn phải mang trong mình tinh thần cách mạng triệt để, trung thành tuyệt đối với lý tưởng của Đảng, đồng thời sở hữu phương pháp công tác khoa học. Chỉ có bản lĩnh thép, nhạy bén chính trị và ý chí quyết thắng mới giúp người “kiến trúc sư tư tưởng” xử trí đúng đắn các tình huống phức tạp, định hướng dư luận và lan tỏa niềm tin trong toàn quân.

Ba là, đột phá chuyển đổi số, chủ động thiết lập “thế trận thông tin” hiện đại

Trên không gian mạng, việc thiết lập “thế trận thông tin” chính là sự hiện đại hóa nghệ thuật chiến tranh nhân dân, xây dựng “thế trận lòng dân” trên không gian số. Ngành tuyên huấn phải thực hiện bước chuyển chiến lược: Từ việc phản bác thụ động sang tư thế chủ động tiến công, dẫn dắt dư luận. Chuyển đổi số không đơn thuần là số hóa tài liệu, mà là cuộc cách mạng toàn diện về tư duy quản lý tư tưởng. Trọng tâm là phát huy tốt vai trò, hiệu quả của đội ngũ báo cáo viên các cấp; tham mưu thực hiện tốt quy hoạch báo chí Quân đội và các quy chế cung cấp, quản lý thông tin, tận dụng sức mạnh công nghệ; chú trọng cung cấp thông tin sớm, kịp thời định hướng, dẫn dắt dư luận theo luồng thông tin chính thống giữ vai trò chủ đạo để đập tan mọi chiến dịch bôi nhọ, xuyên tạc của các thế lực thù địch.

Bốn là, tiên phong kiến tạo môi trường văn hóa quân sự

Trước những nguy cơ “xâm lăng văn hóa”, lối sống thực dụng lai căng, Cục Tuyên huấn và ngành tuyên huấn Quân đội luôn đi đầu trong việc kiến tạo một hệ sinh thái văn hóa quân sự lành mạnh, đậm đà bản sắc dân tộc. Mục tiêu cốt lõi là hiện thực hóa Chiến lược phát triển văn hóa của Đảng trong Quân đội, bồi đắp tỏa sáng hệ giá trị Bộ đội Cụ Hồ. Bên cạnh đó, sức mạnh lý luận phải được cụ thể hóa thông qua Phong trào Thi đua Quyết thắng và các cuộc vận động lớn. Đây là động lực to lớn thúc đẩy cán bộ, chiến sĩ vươn lên làm chủ vũ khí, trang bị hiện đại, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ.

Hành trình 80 năm vinh quang (11/5/1946 -11/5/2026) của Cục Tuyên huấn và ngành tuyên huấn Quân đội đã được khắc ghi bởi những cống hiến bằng máu và trí tuệ; được Đảng, Nhà nước vinh danh bằng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cùng nhiều huân chương cao quý. Những phần thưởng ấy là minh chứng sinh động cho bản lĩnh của một cơ quan tham mưu chiến lược sắc bén. Dưới sự lãnh đạo trực tiếp về mọi mặt của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng và Tổng cục Chính trị, Cục Tuyên huấn và ngành tuyên huấn Quân đội sẽ mãi mãi xứng đáng là lực lượng “vững bước, tiên phong”, giữ vững trận địa tư tưởng của Đảng. Những cống hiến đó sẽ tiếp tục kiến tạo sức mạnh vô địch, đóng góp quan trọng vào sự nghiệp xây dựng Quân đội Nhân dân Việt Nam vững mạnh về chính trị, hiện đại, tiên phong trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc.

Thiếu tướng, Nhà giáo Ưu tú NGUYỄN XUÂN THỦY, Phó cục trưởng Cục Tuyên huấn, Tổng cục Chính trị