Mốc Son Đoàn Thuận An

Giữa năm 1966, Trung đoàn 16 hành quân chiến đấu với khẩu hiệu: "Tất cả vì miền Nam ruột thịt, tất cả để đánh thắng giặc Mỹ xâm lược". Ngày 8/3/1975, Bộ Tư lệnh Chiến dịch lệnh cho Trung đoàn Pháo binh 16  (nay là Lữ đoàn Pháo binh 16) bắn mở màn tấn công nổi dậy giải phóng Trị Thiên – Huế. Sáng ngày 18/3, các cụm pháo 130mm đồng loạt bắn vào Sở Chỉ huy tiền phương Quân đoàn I ngụy ở trại Trần Cao Vân, (khu vực Mang Cá lớn), Sở Chỉ huy Sư đoàn 1 ở Gia Lê Thượng (ấp 5), Sân bay Phú Bài, Trung tâm huấn luyện Đống Đa, Sân bay Tây Lộc (Thừa Thiên Huế).

  Trên hướng Tây Nam Huế, quân ta đánh chiếm và cắt Đường 1 ở đoạn Phú Lộc và Cao điểm Phú Gia. Đường 1 đã bị cắt, Bộ Tư lệnh tiền phương Quân đoàn I ngụy bỏ Huế chạy về Đà Nẵng bằng đường không. Bộ Tổng Tư lệnh chỉ thị đơn vị nhanh chóng đánh chiếm thành phố Huế, chặn địch rút chạy bằng đường thuỷ. Trung đoàn 16 có nhiệm vụ khoá chặt Cửa Thuận An và Cửa Tư Hiền (Thừa Thiên Huế) không cho địch dùng tàu biển chở quân.

 Tình hình khẩn trương, Đại đội 3, Tiểu đoàn 216, Trung đoàn 16 bí mật cơ động bố trí 2 khẩu pháo 130mm có tầm bắn tới cảng Thuận An, bất ngờ nổ súng vào cảng Tân Mỹ, cửa Thuận An, Thái Dương Hạ nơi đứng chân khi địch rút ra biển. Đại đội 3 bố trí dưới thấp cách địch khoảng 2km, bắn được khoảng 9-10 phút thì bị địch phát hiện, chúng điên cuồng phản kích từ 10 trận địa pháo xung quanh vào trận địa của Đại đội 3 với mật độ dày đặc. Trước tình hình đó, trung đoàn lệnh cho các đơn vị ở hướng Bắc chi viện. Tiểu đoàn 1 bổ sung lực lượng cho Đại đội 3 tiếp tục nã đạn vào quân thù. Mặc dù máy bay A37 của địch 6 lần hung hãn, liều mình bắn phá và ném bom vào khu vực trận địa Đại đội 3 nhưng đơn vị kiên quyết bám trụ chiến đấu.

Quyết không để cho địch chạy thoát, trưa ngày 23/3 ở phía Nam trung đoàn nhận được lệnh bắn vào cảng Tân Mỹ và trục đường từ Huế xuống Thuận An, Tân Mỹ. Lúc này trên đoạn đường từ Huế đến Thuận An, đoàn xe, binh lính ngụy ùn tắc, hoảng loạn dẫm đạp lên nhau. Đạn pháo của trung đoàn chúng tôi nã đúng vào đoàn xe bốc cháy dữ dội, lối thoát cuối cùng của chúng hoàn toàn bị tắc nghẽn. Để mở con đường máu chạy thoát thân, pháo địch chống cự quyết liệt. Địch cố gắng dốc hết sức nã pháo vào nhưng nơi nghi ngờ có lực lượng của ta. Địch bắn cấp tập vung vãi cho hết số đạn như con thú bị trọng thương trước giờ tận số”.

Ở hướng Bắc, Đại đội 2, Tiểu đoàn 1 cơ động 2 khẩu Đ74 chiếm lĩnh trận địa ở Đông Am, Cổ Bi chuẩn bị hoả lực bắn vào Cửa Thuận An. Lúc này, 2 khẩu pháo 130mm của Đại đội 3 bị tụt nòng, Đại đội 2 bắn không tới Cửa Thuận An, trung đoàn điều động  2 khẩu 130mm lên bổ sung cho Đại đội 3. Ngày 24-26/3/1975 sau khi chiếm lĩnh xong, 2 khẩu pháo pháo 130mm bắn mãnh liệt vào đội hình địch buộc chúng phải đầu hàng, góp phần vào thắng lợi chung giải phóng hoàn toàn Trị Thiên – Huế.

Tổng kết trận đánh, Trung đoàn 16 đã bắn chìm 2 tàu và chiến thuyền của địch, bắn cháy 7 xe, phá huỷ 21 khẩu pháo từ 105 đến 175mm, làm tê liệt hàng trăm xe tăng, xe bọc thép, pháo tự hành, súng đạn, nhiều máy móc khác, tiêu diệt gần 2.000 tên địch. Với những chiến công đó, Trung đoàn 16 được tặng Huân chương Quân công hạng Ba. Cửa Thuận An, Tân Mỹ - nơi đọ sức quyết liệt giữa ta và địch giải phóng Trị Thiên - Huế, làm kẻ thù khiếp sợ, kinh hoàng. Địa danh Cửa Thuận An đã đi vào lịch sử với niềm tự hào, kiêu hãnh của bao thế hệ cán bộ, chiến sĩ. Từ đây tiếng gọi Thuận An trở thành tên gọi thân thương trìu mến của đơn vị “Đoàn Thuận An”. (Ngày 15 tháng 7 năm 1991, Trung đoàn 16 pháo binh được Bộ Quốc phòng ra Quyết định đổi thành Lữ đoàn pháo binh 16).

Tự hào kế tục và phát huy truyền thống 60 năm chiến đấu và trưởng thành của đơn vị, Đại tá Hoàng Đình Thi, Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Lữ đoàn Pháo binh 16 cho biết: “Trong tình hình mới, cán bộ, chiến sĩ Lữ đoàn Pháo binh 16 luôn phát huy tinh thần tích cực, chủ động, tự lực, tự cường, nỗ lực khắc phục khó khăn, không ngừng nâng cao chất lượng huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu; xây dựng chính quy, quản lý kỷ luật nghiêm minh. Đồng thời, đơn vị đẩy mạnh tăng gia sản xuất, cải thiện đời sống vật chất, tinh thần cho bộ đội. Bên cạnh đó, Lữ đoàn triển khai hiệu quả phong trào thi đua quyết thắng, tạo động lực mạnh mẽ nâng cao chất lượng tổng hợp, sức mạnh chiến đấu, bảo đảm luôn là đơn vị sẵn sàng cơ động nhanh, đáp ứng tốt yêu cầu nhiệm vụ trong mọi tình huống”.

         Bài, ảnh: HOÀNG TRUNG