Điều kiện nghỉ hưu trước hạn tuổi của quân nhân chuyên nghiệp, công nhân và viên chức quốc phòng
Nghỉ hưu trước hạn tuổi là vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền lợi và quá trình công tác của quân nhân chuyên nghiệp, công nhân và viên chức quốc phòng. Để bảo đảm thực hiện thống nhất chế độ, chính sách, Bộ Quốc phòng đã quy định cụ thể đối tượng, điều kiện nghỉ hưu và cách xác định thời gian nghỉ hưu trước hạn tuổi làm căn cứ hưởng trợ cấp một lần.
Xác định rõ đối tượng, điều kiện nghỉ hưu
Theo Văn bản hợp nhất số 62/VBHN-TT-BQP ngày 14-11-2026 của Bộ Quốc phòng, hợp nhất các Thông tư số 162/2017/TT-BQP, số 25/2025/TT-BQP và số 176/2026/TT-BQP hướng dẫn thực hiện một số điều của Nghị định số 151/2016/NĐ-CP ngày 11-11-2016 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều về chế độ, chính sách của Luật Quân nhân chuyên nghiệp, công nhân và viên chức quốc phòng; quân nhân chuyên nghiệp có quyết định thôi phục vụ tại ngũ được nghỉ hưu khi thuộc một trong các trường hợp:
Đủ điều kiện hưởng lương hưu theo quy định tại Điều 12 Nghị định số 157/2025/NĐ-CP ngày 25-6-2025 của Chính phủ; hoặc đủ 40 tuổi, có từ đủ 20 năm công tác đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc trở lên, trong đó có đủ 15 năm là chiến đấu viên theo quy định của Bộ Quốc phòng về chức danh chiến đấu viên trong lực lượng thường trực của Quân đội nhân dân mà Quân đội không thể tiếp tục bố trí, sử dụng và không thể chuyển ngành.
Đối với công nhân và viên chức quốc phòng có quyết định thôi phục vụ trong Quân đội, được nghỉ hưu khi đủ điều kiện hưởng lương hưu theo quy định tại khoản 1 Điều 64, khoản 1 Điều 65 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024; Điều 12 Nghị định số 158/2025/NĐ-CP ngày 25-6-2025 của Chính phủ hoặc thuộc các trường hợp quy định tại các điểm b, c, d khoản 1 Điều 34 Luật Quân nhân chuyên nghiệp, công nhân và viên chức quốc phòng năm 2015, đã được sửa đổi, bổ sung.

Đáng chú ý, đối với trường hợp nghỉ hưu trước hạn tuổi, việc xác định hạn tuổi phục vụ cao nhất là căn cứ quan trọng để tính thời gian nghỉ hưu trước hạn tuổi và xác định mức trợ cấp một lần.
Cụ thể, đối với quân nhân chuyên nghiệp, hạn tuổi phục vụ cao nhất được xác định theo cấp bậc quân hàm: Cấp úy, nam và nữ 52 tuổi; Thiếu tá, Trung tá, nam và nữ 54 tuổi; Thượng tá, nam 56 tuổi, nữ 55 tuổi.
Đối với công nhân và viên chức quốc phòng, hạn tuổi phục vụ cao nhất đối với nam là 60 tuổi, nữ là 55 tuổi.
Theo quy định, thời gian nghỉ hưu trước hạn tuổi phải ít nhất 1 năm (đủ 12 tháng), được tính từ tháng sinh đến tháng liền kề trước tháng quân nhân chuyên nghiệp, công nhân và viên chức quốc phòng bắt đầu hưởng lương hưu hằng tháng.
Trường hợp hồ sơ không xác định được ngày, tháng sinh mà chỉ xác định được năm sinh thì lấy ngày 1-1 của năm sinh làm căn cứ tính tuổi nghỉ hưu.
Ví dụ, đồng chí Nguyễn Thị K, Đại úy QNCN, sinh tháng 9-1968. Theo quy định, đồng chí K hết hạn tuổi phục vụ tại ngũ ở cấp bậc Đại úy vào ngày 1-10-2020, khi đủ 52 tuổi. Tuy nhiên, do đơn vị sáp nhập, Quân đội không còn nhu cầu bố trí, sử dụng, đồng chí được cấp có thẩm quyền quyết định nghỉ hưu và hưởng lương hưu hằng tháng từ ngày 1-10-2018, khi đủ 50 tuổi.
Như vậy, so với hạn tuổi phục vụ cao nhất của cấp bậc Đại úy là 52 tuổi, đồng chí K nghỉ hưu sớm 2 năm, tương đương 24 tháng. Với thời gian nghỉ hưu trước hạn tuổi này và đáp ứng các điều kiện theo quy định, đồng chí thuộc diện được xem xét hưởng trợ cấp một lần. Qua ví dụ trên có thể thấy, thời gian nghỉ hưu trước hạn tuổi được xác định bằng cách lấy hạn tuổi phục vụ cao nhất trừ đi tuổi tại thời điểm bắt đầu hưởng lương hưu.
Những điểm cần lưu ý khi xác định hạn tuổi
Một nội dung cần lưu ý là cấp bậc quân hàm dùng để xác định hạn tuổi phục vụ cao nhất của quân nhân chuyên nghiệp được tính tại thời điểm có quyết định nghỉ hưu hoặc nghỉ chuẩn bị hưu của cấp có thẩm quyền, không phải cấp bậc quân hàm được phiên sau thời điểm đó.
Ví dụ, đồng chí Nguyễn Văn A, Đại úy QNCN, sinh tháng 9-1967, nhập ngũ tháng 2-1986. Do đơn vị giải thể, Quân đội không còn nhu cầu bố trí, sử dụng, đồng chí được cấp có thẩm quyền quyết định nghỉ hưu, nghỉ chuẩn bị hưu từ ngày 1-10-2016, khi đang mang quân hàm Đại úy. Đồng chí có quyết định hưởng lương hưu hằng tháng từ ngày 1-10-2017, khi đủ 50 tuổi.
Trong thời gian nghỉ chuẩn bị hưu, đồng chí A được xét nâng lương và phiên quân hàm Thiếu tá QNCN. Tuy nhiên, hạn tuổi phục vụ cao nhất để xác định chế độ nghỉ hưu trước hạn tuổi vẫn được tính theo cấp bậc quân hàm Đại úy tại thời điểm có quyết định nghỉ hưu, nghỉ chuẩn bị hưu.
Điều đó có nghĩa, việc đồng chí A được phiên quân hàm Thiếu tá trong thời gian nghỉ chuẩn bị hưu không làm thay đổi căn cứ xác định hạn tuổi phục vụ cao nhất tại thời điểm ban hành quyết định nghỉ hưu, nghỉ chuẩn bị hưu. Đây là điểm cần lưu ý khi xác định thời gian nghỉ hưu trước hạn tuổi, tránh nhầm lẫn giữa cấp bậc quân hàm tại thời điểm có quyết định của cấp có thẩm quyền với cấp bậc quân hàm được phiên trong thời gian nghỉ chuẩn bị hưu.
Như vậy, khi xem xét chế độ nghỉ hưu trước hạn tuổi, cần đối chiếu đồng thời các điều kiện nghỉ hưu, điều kiện hưởng trợ cấp, hạn tuổi phục vụ cao nhất và thời điểm có quyết định của cấp có thẩm quyền. Việc xác định đúng các căn cứ này không chỉ bảo đảm thực hiện thống nhất chế độ, chính sách mà còn giúp quân nhân chuyên nghiệp, công nhân và viên chức quốc phòng nắm rõ quyền lợi của mình.
QĐND



