Tiến tới Đại hội XIV của Đảng: Tinh gọn bộ máy, nâng cao sức mạnh

Nếu đổi mới kinh tế năm 1986 mở ra bước ngoặt trong tư duy phát triển, thì việc ban hành Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về “Một số vấn đề về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả” đánh dấu sự khởi đầu của một cuộc cải cách sâu sắc về tổ chức bộ máy của toàn bộ hệ thống chính trị.

Cuộc cải cách này xuất phát từ nhận thức ngày càng đầy đủ của Đảng về mối quan hệ hữu cơ giữa tổ chức bộ máy và năng lực cầm quyền. Trong lý luận Mác-Lênin, tổ chức là hình thức hiện thực của quyền lực chính trị, là phương tiện trực tiếp để hiện thực hóa đường lối, chủ trương của đảng cầm quyền. Tổ chức bộ máy cồng kềnh, chồng chéo, kém hiệu lực không chỉ làm giảm hiệu quả quản lý nhà nước, mà còn làm suy giảm năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng. Vì vậy, sắp xếp tổ chức bộ máy không đơn thuần là cải cách hành chính mà là một nhiệm vụ chính trị trọng yếu, có ý nghĩa chiến lược lâu dài.

Từ góc độ đó, cuộc cách mạng sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị theo hướng tinh, gọn, mạnh chính là sự phát triển tất yếu của đường lối đổi mới toàn diện do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo. Đây là minh chứng sinh động cho bản lĩnh chính trị, tư duy đổi mới và năng lực tự chỉnh đốn, tự hoàn thiện của Đảng trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực diễn biến nhanh chóng, phức tạp, khó lường; yêu cầu bảo vệ vững chắc Tổ quốc, giữ vững ổn định chính trị-xã hội đặt ra ngày càng cao.

Trong giai đoạn 2017-2024, việc triển khai Nghị quyết số 18-NQ/TW cùng các nghị quyết, kết luận liên quan, đặc biệt là Kết luận số 50-KL/TW ngày 28/2/2023 của Ban Chấp hành Trung ương về tiếp tục thực hiện đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, đã tạo ra những chuyển biến rõ rệt, có chiều sâu và mang tính bước ngoặt. Trên cơ sở tổng kết 7 năm thực hiện Nghị quyết 18, từ tháng 10/2024, Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị và Ban Bí thư đã thống nhất xác lập mô hình tổng thể của hệ thống chính trị theo hướng tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, gồm: Tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; xã, phường, đặc khu trực thuộc cấp tỉnh.

Việc tổ chức lại mô hình hệ thống chính trị theo hướng hai cấp không chỉ là sự điều chỉnh về mặt hành chính mà là bước tái cấu trúc căn bản đối với tổ chức quyền lực chính trị ở Việt Nam. Đây là quyết sách có ý nghĩa lịch sử, góp phần xây dựng bộ máy tinh gọn, thống nhất, thông suốt, phù hợp hơn với yêu cầu quản trị quốc gia hiện đại, đồng thời tăng cường khả năng lãnh đạo, chỉ đạo tập trung, thống nhất của Trung ương trong những vấn đề chiến lược, đặc biệt là nhiệm vụ quốc phòng, an ninh và bảo vệ Tổ quốc.

Không tổ chức cấp huyện; sắp xếp lại địa giới hành chính cấp tỉnh; sáp nhập các đơn vị hành chính cấp xã với quy mô lớn nhất trong lịch sử hiện đại; hoàn thành sớm hơn 5 năm so với mục tiêu Nghị quyết Trung ương đề ra... đã thể hiện rõ quyết tâm chính trị cao và năng lực tổ chức thực tiễn vững vàng của Đảng ta. Cùng với đó là quá trình sửa đổi, bổ sung, ban hành đồng bộ hệ thống văn bản của Đảng và Nhà nước, tạo cơ sở chính trị-pháp lý vững chắc, bảo đảm bộ máy sau sắp xếp hoạt động ổn định, không gây xáo trộn lớn, giữ vững an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội.

Từ phương diện lý luận, cuộc cải cách tổ chức bộ máy lần này đã góp phần phát triển và làm sâu sắc thêm lý luận Mác-Lênin về tổ chức quyền lực chính trị trong điều kiện cụ thể của Việt Nam. Đảng ta từng bước hình thành mô hình hệ thống chính trị vừa bảo đảm tính tập trung, thống nhất, vừa tăng cường phân cấp, phân quyền hợp lý, phát huy tính chủ động, sáng tạo của địa phương, cơ sở. Việc tinh gọn tổ chức, giảm tầng nấc trung gian không chỉ làm giảm chi phí hành chính mà quan trọng hơn là nâng cao hiệu lực, hiệu quả lãnh đạo, chỉ đạo và năng lực tổ chức thực hiện đường lối của Đảng.

Trong thực tiễn, quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị được tiến hành chặt chẽ, khoa học, đồng bộ từ Trung ương đến cơ sở. Công tác tư tưởng được đặt lên hàng đầu, tạo sự thống nhất cao trong nhận thức và hành động. Công tác tổ chức cán bộ, tinh giản biên chế, bố trí, sử dụng đội ngũ cán bộ được thực hiện thận trọng, đúng nguyên tắc, bảo đảm hài hòa lợi ích, thể hiện rõ tính nhân văn và trách nhiệm của Đảng đối với cán bộ, đảng viên và nhân dân.

Cuộc cách mạng về sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị đã tạo ra những đột phá có ý nghĩa chiến lược. Đó là đột phá trong tư duy lý luận về tổ chức quyền lực chính trị; đột phá trong phương thức lãnh đạo của Đảng và quản lý của Nhà nước và đột phá trong hiệu quả hoạt động, năng lực đáp ứng của toàn bộ hệ thống chính trị. Những kết quả đó góp phần quan trọng củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng, tăng cường sức mạnh tổng hợp của quốc gia, tạo nền tảng chính trị vững chắc cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.

Hội nghị lần thứ 15 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII đã nhấn mạnh yêu cầu: Tiếp tục đổi mới, hoàn thiện tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đi đôi với tăng cường kiểm tra, giám sát, kiểm soát quyền lực; khắc phục triệt để tình trạng chồng chéo, trùng lặp chức năng, nhiệm vụ. Điều đó cho thấy cuộc cách mạng về tổ chức bộ máy không dừng lại ở kết quả đã đạt được, mà đang bước sang giai đoạn phát triển mới, cao hơn và sâu sắc hơn.

Trong thời gian tới, để tiếp tục làm sâu sắc và bền vững cuộc cải cách này, cần kiên định một số định hướng lớn, đó là: Tiếp tục phát triển lý luận về tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị; hoàn thiện mô hình hệ thống chính trị; tăng cường kiểm soát quyền lực; đẩy mạnh chuyển đổi số và cải cách hành chính; xây dựng đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức trong sáng, năng lực thực tiễn cao, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Cuộc cách mạng sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị là một dấu ấn quan trọng, thể hiện rõ năng lực tự đổi mới, tự chỉnh đốn và tự nâng cao năng lực cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam. Trong bối cảnh thế giới và khu vực biến động phức tạp, việc tiếp tục hoàn thiện tổ chức và phương thức vận hành của hệ thống chính trị chính là yếu tố then chốt để giữ vững ổn định chính trị, tăng cường tiềm lực quốc phòng, an ninh và tạo động lực cho đất nước phát triển nhanh, bền vững.

Nguồn: QĐND