Bảo vệ Đảng trong kỷ nguyên số - Bài 3: Xây dựng, nâng cao “sức đề kháng số”

Trong kỷ nguyên số, khi không gian mạng trở thành “mặt trận tư tưởng” đặc biệt quan trọng, nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ dừng lại ở việc nhận diện và đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch. Một yêu cầu cấp thiết hơn được đặt ra là phải xây dựng được “sức đề kháng số” vững chắc cho toàn xã hội, nhất là trong môi trường quân đội – nơi luôn đòi hỏi sự vững vàng tuyệt đối về chính trị, tư tưởng và kỷ luật.

“Sức đề kháng số” có thể hiểu là khả năng tự bảo vệ của mỗi cá nhân khi tham gia không gian mạng trước các luồng thông tin sai lệch, độc hại. Đó là sự kết hợp giữa nhận thức chính trị đúng đắn, bản lĩnh tư tưởng vững vàng, kỹ năng số cần thiết và ý thức trách nhiệm khi tiếp nhận, xử lý và lan truyền thông tin. Đây không chỉ là “lá chắn mềm” mà còn là yếu tố có ý nghĩa quyết định trong việc giữ vững trận địa tư tưởng trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh chóng.

Trước hết, nền tảng của “sức đề kháng số” chính là nhận thức chính trị vững vàng. Đối với cán bộ, chiến sĩ trong quân đội, đây là yêu cầu mang tính nguyên tắc. Khi hiểu rõ bản chất cách mạng của Đảng, mục tiêu, lý tưởng và con đường phát triển của đất nước, mỗi quân nhân sẽ có “kim chỉ nam” để định hướng nhận thức trước các luồng thông tin phức tạp.

Thực tiễn cho thấy, những người có nhận thức chính trị vững vàng thường ít bị tác động bởi các thông tin xuyên tạc. Ngược lại, nếu nền tảng tư tưởng không vững, rất dễ rơi vào trạng thái hoài nghi, dao động trước những luận điệu sai trái được “ngụy trang” tinh vi. Do đó, việc tăng cường giáo dục chính trị, tư tưởng cần được xác định là giải pháp mang tính gốc rễ trong xây dựng “sức đề kháng số”.

Tuy nhiên, trong thời đại công nghệ số, chỉ có nhận thức chính trị thôi là chưa đủ. Người tham gia không gian mạng cần được trang bị các kỹ năng số thiết yếu, đặc biệt là kỹ năng tiếp nhận và xử lý thông tin. Điều này bao gồm khả năng kiểm chứng nguồn tin, đối chiếu thông tin từ nhiều nguồn khác nhau, nhận diện dấu hiệu của tin giả, tin xấu độc.

Một thông tin có tiêu đề giật gân, thiếu nguồn rõ ràng, hoặc chứa nội dung kích động cảm xúc thường là dấu hiệu cần cảnh giác. Việc hình thành thói quen “dừng lại để kiểm chứng” trước khi tin tưởng hay chia sẻ là bước quan trọng để ngăn chặn sự lan truyền của thông tin sai lệch.

Cùng với đó, tư duy phản biện đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong xây dựng “sức đề kháng số”. Trong môi trường mạng, nơi thông tin được “bơm” liên tục với tốc độ cao, nếu không có tư duy phản biện, người dùng rất dễ tiếp nhận thông tin một cách thụ động. Tư duy phản biện giúp mỗi người biết đặt câu hỏi, phân tích, đánh giá và không dễ bị dẫn dắt bởi cảm xúc hay đám đông.

Đối với thế hệ trẻ, lực lượng sử dụng mạng xã hội nhiều nhất hiện nay, việc trang bị tư duy phản biện càng trở nên cấp thiết. Nếu được định hướng đúng, đây sẽ là lực lượng nòng cốt trong lan tỏa thông tin tích cực. Ngược lại, nếu thiếu kỹ năng và bản lĩnh, họ cũng là nhóm dễ bị tác động nhất.

Một yếu tố không thể thiếu trong “sức đề kháng số” là ý thức trách nhiệm khi tham gia không gian mạng. Mỗi hành động đăng tải, chia sẻ hay bình luận đều có thể tạo ra những tác động nhất định. Trong môi trường mạng, mỗi cá nhân không chỉ là người tiếp nhận thông tin mà còn là một “tác nhân lan truyền”.

Việc vô tình chia sẻ một thông tin chưa được kiểm chứng có thể góp phần làm gia tăng tác động của tin giả. Do đó, mỗi người cần ý thức rõ trách nhiệm của mình, coi việc sử dụng mạng xã hội là một hành vi có trách nhiệm xã hội, không phải là không gian “vô danh” để hành xử tùy tiện.

Đối với quân đội, xây dựng “sức đề kháng số” không chỉ là yêu cầu của từng cán bộ, chiến sĩ mà còn là nhiệm vụ của các tổ chức. Các đơn vị cần tăng cường giáo dục, bồi dưỡng cho cán bộ, chiến sĩ về kỹ năng tham gia không gian mạng an toàn, hiệu quả. Việc lồng ghép nội dung về an ninh mạng, nhận diện thông tin xấu độc vào chương trình huấn luyện, sinh hoạt chính trị là hết sức cần thiết.

Bên cạnh đó, vai trò của tổ chức Đảng, chỉ huy và các tổ chức quần chúng trong đơn vị cần được phát huy mạnh mẽ. Việc kịp thời nắm bắt, định hướng tư tưởng, giải quyết những vấn đề nảy sinh sẽ giúp hạn chế nguy cơ bị tác động từ các thông tin tiêu cực trên mạng.

Một giải pháp quan trọng là chủ động cung cấp thông tin chính thống một cách nhanh chóng, minh bạch. Trong nhiều trường hợp, tin giả phát triển mạnh là do tồn tại “khoảng trống thông tin”. Khi người dân không có đủ thông tin chính xác, họ dễ bị cuốn theo các luồng thông tin sai lệch. Do đó, việc “đi trước một bước” trong cung cấp thông tin là yếu tố then chốt. Phương châm “lấy cái đẹp dẹp cái xấu”, “lấy tích cực đẩy lùi tiêu cực” cần được vận dụng linh hoạt, sáng tạo. Khi các giá trị tích cực chiếm ưu thế, các thông tin xấu độc sẽ dần bị lấn át.

Trong bối cảnh hiện nay, việc ứng dụng công nghệ số trong công tác tuyên truyền cần được đẩy mạnh. Thay vì chỉ sử dụng các phương thức truyền thống, cần tận dụng các nền tảng mạng xã hội để lan tỏa thông tin tích cực. Những sản phẩm truyền thông ngắn gọn, trực quan, dễ tiếp cận sẽ có hiệu quả cao hơn, đặc biệt đối với giới trẻ. Bên cạnh đó, việc xây dựng môi trường văn hóa số lành mạnh cũng là yếu tố quan trọng. Khi cộng đồng mạng có ý thức lên án cái sai, lan tỏa cái đúng, không gian mạng sẽ trở nên “miễn dịch” tốt hơn trước các thông tin độc hại.

Cùng với đó, cần tăng cường sự phối hợp giữa các lực lượng trong bảo vệ nền tảng tư tưởng trên không gian mạng. Từ các cơ quan chức năng, tổ chức chính trị – xã hội đến từng cá nhân đều cần có sự liên kết, hỗ trợ lẫn nhau. Việc phát hiện, báo cáo và xử lý thông tin sai lệch cần được thực hiện nhanh chóng, kịp thời.

Đặc biệt, vai trò của thế hệ trẻ cần được phát huy đúng hướng. Đây là lực lượng có khả năng tiếp cận nhanh với công nghệ, có sức lan tỏa mạnh trên mạng xã hội. Nếu được bồi dưỡng và định hướng tốt, họ có thể trở thành những “hạt nhân tích cực” trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng.

Tuy nhiên, việc xây dựng “sức đề kháng số” không phải là nhiệm vụ có thể hoàn thành trong thời gian ngắn. Đây là quá trình lâu dài, đòi hỏi sự kiên trì, đồng bộ và liên tục, cả hệ thống chính trị từ Trung ương đến cơ sở phải vào cuộc. Công nghệ sẽ tiếp tục phát triển, các thủ đoạn xuyên tạc sẽ ngày càng tinh vi, do đó “lá chắn” của chúng ta cũng phải không ngừng được củng cố.

Có thể khẳng định, trong cuộc đấu tranh trên không gian mạng hiện nay, “sức đề kháng số” chính là yếu tố mang tính quyết định. Khi mỗi cá nhân có nhận thức đúng, kỹ năng tốt và ý thức trách nhiệm cao, không gian mạng sẽ không còn là môi trường dễ bị lợi dụng mà sẽ trở thành công cụ hiệu quả phục vụ sự phát triển của đất nước.

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên số vì thế không chỉ là nhiệm vụ của các cơ quan chức năng mà là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Từ việc nhận diện không gian mạng là một mặt trận tư tưởng mới, đến việc hiểu rõ các thủ đoạn xuyên tạc trong thời đại AI, và cuối cùng là xây dựng “sức đề kháng số”, tất cả tạo thành một hệ thống giải pháp đồng bộ. Đó chính là con đường để giữ vững niềm tin, củng cố sự ổn định chính trị – xã hội và bảo đảm cho sự phát triển bền vững của đất nước trong thời đại số.

MINH QUÂN  - MINH THƯ