Cuộc trở về xúc động sau gần nửa thế kỷ

Người lính trẻ và lá đơn xin nhập ngũ

Tháng 4/1978, Phạm Duy Trinh rời quê nhà Nghi Ân, lên đường nhập ngũ. Chưa đầy nửa năm sau, ngày 23/9/1978, người lính trẻ hy sinh tại chiến trường Tây Ninh, khi mới 22 tuổi. Cuộc đời anh dừng lại giữa tuổi thanh xuân, để lại phía sau gia đình và quê hương với bao nỗi nhớ thương.

Gần nửa thế kỷ sau, hài cốt liệt sĩ Phạm Duy Trinh mới được đưa về an táng trên quê nhà Nghệ An. Nhưng những người thân từng có mặt trong cuộc đời anh đều không còn. Cha anh đã mất trước ngày anh nhập ngũ; mẹ và cả 3 anh chị em ruột cũng lần lượt qua đời trước ngày anh trở về. Cuộc đoàn tụ mà gia đình mong đợi suốt bao năm cuối cùng đã thành hiện thực, nhưng chẳng còn người thân ruột thịt nào có thể đón anh, chỉ còn những người cháu.

“

Trong không khí trang nghiêm, thành kính, sáng 28/10/2026, phường Vinh Phú (tỉnh Nghệ An) tổ chức Lễ truy điệu và an táng liệt sĩ Phạm Duy Trinh sau gần nửa thế kỷ anh nằm lại trên chiến trường.
Từ sáng sớm, thân nhân, lối xóm và cán bộ phường đã có mặt ở quê nhà liệt sĩ ở khối Kim Ân, kính cẩn tiễn biệt anh về nơi an nghỉ tại Nghĩa trang liệt sĩ thành phố Vinh. Cuộc trở về ấy khép lại gần 50 năm xa cách, hiện thực hóa nguyện vọng của gia đình sau nhiều năm chờ đợi.

Tháng 4/1978, chàng trai trẻ Phạm Duy Trinh viết đơn tình nguyện lên đường nhập ngũ. Rời quê hương Nghi Ân, nay thuộc phường Vinh Phú, sau thời gian huấn luyện tân binh, anh được biên chế vào Đại đội 10, Tiểu đoàn 9, Trung đoàn 977, Sư đoàn 31, với cấp bậc binh nhất, chức vụ chiến sĩ. Anh cùng đồng đội tiến vào chiến trường Tây Nam, nơi cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới đang bắt đầu khốc liệt.

Nhưng chỉ 5 tháng sau ngày lên đường nhập ngũ, ngày 23/9/1978, trong quá trình chiến đấu tại chiến trường Tây Ninh, người chiến sĩ quê Nghệ An anh dũng hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ. Từ đó, anh nằm lại nơi đất khách, tại Nghĩa trang liệt sĩ Đồi 82, tỉnh Tây Ninh, cùng những người đồng đội đã hiến dâng tuổi xuân cho Tổ quốc. Còn ở quê nhà, gia đình phải sống với nỗi đau mất mát và niềm mong mỏi khôn nguôi về người con không thể trở về.

Quê hương đón anh về

Theo anh Phạm Quang Phú, (40 tuổi) cháu ruột liệt sĩ, ông bà nội anh có 4 người con, trong đó liệt sĩ Phạm Duy Trinh là con trai thứ 3. "Ngày chú Trinh viết đơn lên đường nhập ngũ, chú còn chưa kịp lấy vợ. Sau khi nhận được giấy báo tử, gia đình cũng nhiều lần tìm kiếm nhưng không thấy phần mộ ở đâu", anh Phú kể.

Khoảng 10 năm trước, gia đình nhận được thông tin về phần mộ liệt sĩ tại Nghĩa trang liệt sĩ Đồi 82 qua một gia đình đi thăm viếng. Trên phần mộ đó ghi đầy đủ thông tin của liệt sĩ Phạm Duy Trinh. Sau đó, đại diện gia đình đã trực tiếp đến nơi kiểm tra, xác minh. Tuy nhiên, vì điều kiện gia đình và một số việc riêng trong họ tộc, việc cất bốc, di chuyển hài cốt chưa thể thực hiện ngay.

"Lúc tìm thấy phần mộ chú, bà nội tôi vẫn còn sống. Tâm nguyện cuối đời của bà là đưa được hài cốt con trai về với quê hương. Nhưng do dòng họ đang có tang, theo phong tục địa phương không thể cất bốc, nên việc này phải hoãn lại. 3 năm trước thì bà nội tôi mất ở tuổi 95, không kịp nhìn thấy giây phút đón hài cốt con trai trở về", anh Phú xúc động nói.

Đến sáng 28/10, nguyện vọng đón người thân về quê nhà cuối cùng đã thành hiện thực. Niềm vui đoàn tụ đến muộn, khi những người từng mong ngóng ngày con, ngày em trở về đã lần lượt đi xa. Giây phút ấy vì thế vừa là sự an ủi, vừa gợi lên nỗi xót xa không gì bù đắp được.

Thay mặt gia đình, anh Phạm Quốc Cường, cháu liệt sĩ Phạm Duy Trinh, bày tỏ lòng biết ơn tới cấp ủy, chính quyền, các ban, ngành, đoàn thể phường Vinh Phú; Ban cán sự khối Kim Ân; chính quyền tỉnh Tây Ninh cùng bà con lối xóm đã quan tâm, hỗ trợ gia đình hoàn thiện thủ tục, đưa hài cốt liệt sĩ về quê an toàn và tổ chức lễ truy điệu, an táng chu đáo.

"Đối với gia đình, sự giúp đỡ ấy không chỉ góp phần thực hiện tâm nguyện bấy lâu mà còn là nguồn động viên tinh thần to lớn, thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa”", anh Cường nói.

Là người đại diện chính quyền trình bày điếu văn trong lễ truy điệu, ông Phan Thanh Sơn, Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội phường Vinh Phú nói rằng, cuộc chia tay ngày ấy của người chiến sĩ trẻ có thể chỉ là lời chào vội vã, những lời dặn dò giản dị và niềm tin vào ngày trở về. Nhưng không ai có thể ngờ rằng, đó lại là lần chia tay cuối cùng. Người thanh niên năm ấy đã mang theo tình yêu thương của gia đình, tình cảm của quê hương và khát vọng cống hiến của tuổi trẻ để bước vào cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới thiêng liêng của Tổ quốc.

"Cuộc trở về hôm nay là sự an ủi sâu sắc đối với gia đình sau bao năm tháng đợi chờ; là niềm xúc động của quê hương khi đón người con đã hoàn thành sứ mệnh thiêng liêng với Tổ quốc trở về an nghỉ trên mảnh đất quê nhà...", ông Sơn xúc động nói.

Ông Nguyễn Thành Trung, Bí thư chi bộ khối Kim Ân (phường Vinh Phú) cho biết, lên đường nhập ngũ bảo vệ biên giới Tây Nam cùng đợt với liệt sĩ Trinh ở Nghi Ân (cũ) thời điểm đó có khoảng 20 thanh niên. Trong số đó, nhiều người đã mãi mãi nằm lại ở chiến trường. Chỉ mới năm trước, khối chúng tôi cũng đã đón hài cốt liệt sĩ Hoàng Hữu Kỳ và Phạm Xuân Cương trở về quê hương. Họ đều là những người bạn, tình nguyện lên đường nhập ngũ cùng đợt với liệt sĩ Phạm Duy Trinh. Mỗi cuộc trở về như thế là một lần ký ức chiến tranh được nhắc lại, để những mất mát, hy sinh không bị lãng quên giữa cuộc sống thanh bình hôm nay.

Nguồn: Báo Nghệ An