Nhân tố chính trị tinh thần - cội nguồn sức mạnh của lực lượng vũ trang Quân khu 4

Địa bàn Quân khu 4 có vị trí chiến lược trọng yếu, cầu nối giữa hai miền Nam-Bắc đất nước; trong cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, cứu nước, đây vừa là hậu phương vừa là tiền tuyến. Vì lẽ đó, dải đất này đã phải trải qua, chịu đựng những gì khốc liệt nhất của chiến tranh.

Ngày 15/10/1945, Chiến khu 4 (nay là Quân khu 4) được thành lập. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, Bác Hồ, kế thừa truyền thống quê hương anh hùng, trong bất cứ hoàn cảnh nào, cho dù gian khổ, ác liệt đến đâu, LLVT Quân khu 4 vẫn kiên cường chiến đấu, kiên cường thực hiện thắng lợi mọi nhiệm vụ mà Đảng, Nhà nước, Quân đội và nhân dân giao phó. Sức mạnh chiến đấu và chiến thắng của LLVT Quân khu 4 được kết tinh từ nhiều yếu tố, trong đó nhân tố chính trị tinh thần được chăm lo xây dựng, bồi đắp trong suốt quá trình hơn 80 năm xây dựng, chiến đấu, trưởng thành là cội nguồn sức mạnh để LLVT Quân khu 4 vượt qua mọi gian khổ, hy sinh, lập nên những chiến công hiển hách và xứng đáng với danh hiệu cao quý Anh hùng LLVT nhân dân.

Trong kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, thực hiện đường lối của Đảng, nhân tố chính trị tinh thần của LLVT Quân khu 4 luôn được xây dựng, bồi đắp từ ý chí “Thà hy sinh tất cả chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ”, từ khát vọng giành cho được độc lập, tự do của cả dân tộc và truyền thống yêu nước, kiên cường, bất khuất chống giặc ngoại xâm được hun đúc từ hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước. Ý chí, khát vọng đó đã thấm sâu vào LLVT Quân khu 4, mài sắc ý chí chiến đấu, trở thành sức mạnh, động lực to lớn, là khởi nguồn của các phong trào thi đua giết giặc lập công diễn ra sôi nổi, rộng khắp trên các mặt trận. Gian khổ, ác liệt nhưng quân và dân Quân khu 4 vẫn quyết giữ vững thế tiến công, không nao núng; một lòng trung thành với Đảng, với nhân dân, kiên cường chiến đấu vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Những tấm gương chiến đấu dũng cảm, sẵn sàng hy sinh của Quân khu 4 như: Anh hùng Lâm Úy đánh giáp lá cà vật lộn với lính Pháp trên sông Kiến Giang, Quảng Bình; Anh hùng Cù Chính Lan dùng lựu đạn tiêu diệt xe tăng địch trên Đường số 6; Anh hùng Tô Vĩnh Diện chèn thân cứu pháo; Anh hùng Phan Đình Giót lấy thân mình lấp lỗ châu mai... lan tỏa trong toàn dân, toàn quân, trên khắp các mặt trận, trở thành nguồn sức mạnh to lớn, động viên quân và dân ta ra sức giết giặc lập công, giành chiến thắng. Sức mạnh chính trị tinh thần của quân và dân Quân khu 4 còn được thể hiện trong hành động xông pha lửa đạn, bất chấp mọi hiểm nguy của hàng chục vạn dân công, thanh niên xung phong phục vụ các chiến dịch, nhất là Chiến dịch Điện Biên Phủ, góp phần lập nên kỳ tích chưa từng có trong lịch sử các cuộc chiến tranh.

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, với quan điểm nhất quán sự lãnh đạo của Đảng với đường lối chính trị, quân sự đúng đắn, sáng tạo là nhân tố hàng đầu, Đảng bộ Quân khu 4 đã lãnh đạo xây dựng nhân tố chính trị tinh thần của LLVT Quân khu 4, đó là: Vững tin, quyết đánh, tìm ra cách đánh thích hợp, đánh thắng ngay trận đầu, đánh địch bằng tất cả các loại vũ khí từ thô sơ đến hiện đại, đánh thắng bất cứ loại hình chiến tranh nào, đánh địch mọi nơi, mọi lúc, huy động và phát động phong trào toàn dân đánh giặc, tạo thành thế trận chiến tranh nhân dân với tất cả các lực lượng... Tập trung xây dựng nhân tố chính trị tinh thần, xây dựng lực lượng, lấy lực lượng chính trị làm cơ sở.

Công tác giáo dục chính trị tư tưởng, tuyên truyền, động viên chính trị trong xây dựng và chiến đấu được tiến hành bằng nhiều nội dung, hình thức, biện pháp thiết thực, hiệu quả, đã thường xuyên làm cho bộ đội nhận thức rõ nhiệm vụ, nắm chắc đặc điểm, tình hình, thuận lợi, khó khăn. Từ đó nêu cao tinh thần quyết tâm chiến đấu, mưu trí, sáng tạo, linh hoạt, táo bạo để giành thắng lợi. Điều đó được thể hiện rõ trong các chiến dịch, trận đánh, tiêu biểu như trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, Khu ủy và Quân khu Trị-Thiên xác định: “Tập trung sức lực của toàn Đảng bộ, toàn dân, toàn quân trong Quân khu với nỗ lực và cố gắng cao nhất, tiến công địch cả về quân sự, chính trị, binh vận...”. Đây vừa là mệnh lệnh, vừa là sự khích lệ, động viên tư tưởng, hướng dẫn hành động để LLVT và nhân dân Trị-Thiên phát huy sức mạnh tổng hợp tiến công, nổi dậy rộng khắp trên cả 3 vùng chiến lược, bằng 3 mũi giáp công... giành thắng lợi vang dội, làm chủ thành phố Huế 26 ngày đêm.

Các địa phương trên địa bàn Quân khu Trị-Thiên và Quân khu 4 tổ chức các phong trào thi đua với những khẩu hiệu hành động tràn đầy tinh thần triệt để cách mạng và tư tưởng cách mạng tiến công, thực hiện hậu phương thi đua với tiền phương, tiền phương thi đua với hậu phương. Ở hậu phương có các phong trào thi đua: “Mỗi người làm việc bằng hai” vì đồng bào miền Nam ruột thịt, “Tất cả cho tiền tuyến, tất cả để chiến thắng”, “Ba sẵn sàng” của thanh niên, “Ba đảm đang” của phụ nữ, “Ba điểm cao” của công nhân, “Hai tốt”, “Tay cày, tay súng", "Tay búa, tay súng”, “Toàn dân bắn máy bay địch”... Mỗi phong trào đều có mục tiêu rõ ràng, thiết thực, có những chỉ tiêu cụ thể, thích hợp với từng đối tượng và những khẩu hiệu đầy khí thế cách mạng tiến công, như: “Nhằm thẳng quân thù mà bắn”, “Đánh địch mà đi, mở đường mà tiến”, “Sống bám cầu, bám đường, chết kiên cường, dũng cảm”, “Xe chưa qua, nhà không tiếc”, “Đâu có giặc là ta cứ đi”, “Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước”... Các địa phương đều thi đua thực hiện khẩu hiệu “Thóc không thiếu một cân, quân không thiếu một người” để chi viện cao nhất và kịp thời nhất cho chiến trường. Trên chiến trường Trị-Thiên, đó là tinh thần “Đảng bám dân, dân bám đất, du kích bám giặc, đánh giặc”, “Một tấc không đi, một ly không rời”, “Toàn quân là dũng sĩ”, “Toàn dân là dũng sĩ”... đã cổ vũ, động viên, phát huy trí tuệ sáng tạo của các tầng lớp nhân dân Quân khu 4, tạo nên sức mạnh vô địch, ưu thế tuyệt đối, giành thắng lợi vẻ vang của chiến tranh nhân dân trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Đảng ủy Quân khu 4 đã kết hợp chặt chẽ tiền tuyến và hậu phương để lãnh đạo xây dựng và phát huy cao độ nhân tố chính trị tinh thần của LLVT Quân khu. Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Quân khu 4 là tuyến đầu chống Mỹ của miền Bắc xã hội chủ nghĩa (XHCN), là hậu phương trực tiếp của tiền tuyến lớn miền Nam. Trị-Thiên không chỉ là một hướng chiến trường mà còn là tiền tuyến trực tiếp chiến đấu để bảo vệ miền Bắc XHCN. Khi đế quốc Mỹ tiến hành chiến tranh phá hoại, Quân khu 4 trở thành “tiền tuyến của miền Bắc XHCN, hậu phương trực tiếp của miền Nam và Trung-Hạ Lào”, là nơi chi viện sức người, sức của cho tiền tuyến lớn kịp thời và hiệu quả nhất. Với quan điểm “Nam Quân khu 4 với Trị-Thiên là một chiến trường, Bắc Quảng Trị và Vĩnh Linh là một mặt trận”, nhân dân Quảng Bình và Vĩnh Linh đã vì Trị-Thiên mà không tiếc công sức, của cải và tính mạng của mình. Với tinh thần “Tiền tuyến có đánh to thắng lớn hay không là do sức mạnh chi viện của hậu phương lớn quyết định, hậu phương có đáp ứng yêu cầu tiền tuyến hay không, vị trí đầu cầu trung chuyển của Quân khu 4 giữ vai trò quyết định”, quân và dân Khu 4 đã hoàn thành nhiệm vụ vẻ vang, dồn tất cả sức lực, tài năng, trí tuệ; bằng mọi phương tiện, vượt lên mọi thử thách, hy sinh, thực hiện bằng được quyết tâm chiến lược của Đảng là bảo đảm giao thông thông suốt, chi viện nhiều nhất, tốt nhất, nhanh nhất cho tiền tuyến, góp phần đưa cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước đến thắng lợi hoàn toàn và hoàn thành tốt nghĩa vụ quốc tế cao cả với nước bạn Lào.

Thực hiện nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN, Đảng ủy Quân khu 4 đã lãnh đạo thường xuyên làm tốt công tác giáo dục chính trị tư tưởng, phát huy bản chất giai cấp công nhân, tính dân tộc và tính nhân dân của Quân đội nhân dân (QĐND) Việt Nam anh hùng; làm cho cán bộ, chiến sĩ giác ngộ sâu sắc mục tiêu, lý tưởng độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, trung thành với Đảng, Tổ quốc, nhân dân và chế độ XHCN, luôn đoàn kết, gắn bó máu thịt với nhân dân; có phẩm chất đạo đức trong sáng; trước mọi diễn biến phức tạp của tình hình, luôn kiên định, vững vàng, tuyệt đối tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, sẵn sàng chiến đấu, hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, vì hạnh phúc của nhân dân, vì sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN.

Sức mạnh chính trị tinh thần càng được nhân lên, là cơ sở, động lực để LLVT Quân khu 4 tích cực tham gia lao động, sản xuất, hàn gắn vết thương chiến tranh; chiến đấu bảo vệ biên giới phía Tây Nam, phía Bắc và làm nhiệm vụ quốc tế cao cả với nước bạn Lào, Campuchia. Thực hiện tốt các nhiệm vụ điều chỉnh tổ chức lực lượng “tinh, gọn, mạnh”, xây dựng LLVT Quân khu vững mạnh về chính trị, có chất lượng tổng hợp, sức chiến đấu cao, hoàn thành xuất sắc chức năng đội quân chiến đấu, đội quân công tác, đội quân lao động sản xuất. LLVT Quân khu 4 luôn nêu cao tinh thần “Vì nhân dân quên mình”, không sợ hiểm nguy, kịp thời có mặt ở những nơi xung yếu, xung kích đi đầu trong phòng, chống thiên tai, dịch bệnh... Nhiều cán bộ, chiến sĩ, trong đó có cả tướng lĩnh, chỉ huy của Quân khu 4 đã anh dũng hy sinh khi làm nhiệm vụ tìm kiếm cứu nạn, được Đảng, Nhà nước, Quân đội và Nhân dân ghi nhận, đánh giá cao, góp phần tỏa sáng hình ảnh cao đẹp "Bộ đội Cụ Hồ" thời kỳ mới.

Hiện nay, trước bối cảnh tình hình thế giới, khu vực diễn biến phức tạp, khó lường và yêu cầu nhiệm vụ đòi hỏi ngày càng cao..., việc phát huy nhân tố chính trị tinh thần trong các cuộc kháng chiến, trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc vào xây dựng LLVT Quân khu 4 vững mạnh về chính trị là nội dung đặc biệt quan trọng, nhằm bảo đảm cho LLVT Quân khu luôn xứng đáng là lực lượng chính trị, lực lượng chiến đấu trung thành, tin cậy của Đảng, Nhà nước và Nhân dân. Tiếp tục xây dựng và nhân lên sức mạnh chính trị tinh thần cho LLVT Quân khu, trước hết, Đảng ủy Quân khu 4 tập trung lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng các cấp ủy, tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh toàn diện, giữ vững sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng đối với LLVT.

Thực tiễn hơn 80 năm xây dựng, chiến đấu, trưởng thành của LLVT Quân khu 4 đã khẳng định sự lãnh đạo của Đảng và vai trò của các cấp ủy, tổ chức đảng là nhân tố quyết định nhất. Vì vậy, phải cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Quân đội lần thứ XII, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Quân khu và đại hội đảng các cấp nhiệm kỳ 2025-2030, nhất là Quy định số 19-QĐ/TW ngày 8/4/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng; thường xuyên chăm lo xây dựng Đảng bộ Quân khu và các tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh, có năng lực lãnh đạo toàn diện, sức chiến đấu cao, đáp ứng tốt yêu cầu nhiệm vụ xây dựng Quân đội, củng cố quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.

Chú trọng xây dựng, kiện toàn tổ chức, nâng cao chất lượng sinh hoạt Đảng; đổi mới phong cách, phương thức lãnh đạo, chấp hành nguyên tắc tập trung dân chủ; đề cao tự phê bình và phê bình, ban hành và chấp hành nghiêm các quy chế lãnh đạo trên các mặt công tác trọng yếu, tạo bước chuyển biến mạnh mẽ về chất lượng tổ chức đảng và rèn luyện đội ngũ cán bộ, đảng viên. Thường xuyên thực hiện có hiệu quả công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng gắn với đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, Cuộc vận động “Phát huy truyền thống, cống hiến tài năng, xứng danh Bộ đội Cụ Hồ” thời kỳ mới. Tiếp tục quán triệt và thực hiện nghiêm túc Nghị quyết số 51-NQ/TW của Bộ Chính trị (khóa IX) về “Tiếp tục hoàn thiện cơ chế lãnh đạo của Đảng, thực hiện chế độ một người chỉ huy gắn với thực hiện chế độ chính ủy, chính trị viên trong QĐND Việt Nam”, bảo đảm cơ chế Đảng lãnh đạo Quân đội luôn vận hành thông suốt, hiệu quả. Tập trung lãnh đạo xây dựng LLVT Quân khu vững mạnh về chính trị, tư tưởng, coi đây là yếu tố cơ bản, hàng đầu để nâng cao chất lượng tổng hợp, trình độ và khả năng sẵn sàng chiến đấu.

Trong các cuộc kháng chiến, sức mạnh chính trị tinh thần của LLVT Quân khu 4 biểu hiện tập trung ở nhận thức sâu sắc nhiệm vụ, ý chí chiến đấu, tinh thần dám đánh, quyết đánh và quyết thắng. Điều đó có được là do cấp ủy các cấp làm tốt công tác giáo dục chính trị, định hướng tư tưởng, khơi dậy lòng yêu nước, ý chí quyết chiến, quyết thắng. Bài học đó ngày nay còn nguyên giá trị trong xây dựng LLVT Quân khu vững mạnh về chính trị, phát huy nhân tố chính trị tinh thần. 

Để xây dựng LLVT Quân khu vững mạnh về chính trị, tư tưởng, cùng với triển khai quyết liệt, toàn diện, đồng bộ các giải pháp, cần tập trung vào 3 yếu tố: Con người, tổ chức biên chế và vũ khí, trang bị, lấy xây dựng con người là trung tâm, có ý nghĩa quyết định việc hoàn thành nhiệm vụ chính trị của LLVT Quân khu. Trong đó, chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ bảo đảm số lượng, chất lượng, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Bất luận trong thời chiến hay thời bình, đội ngũ cán bộ, nhất là cán bộ chủ trì luôn đóng vai trò quyết định, là “cái gốc” của mọi công việc. Bởi vậy, việc chăm lo xây dựng đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị kiên định, vững vàng, phẩm chất đạo đức, lối sống, năng lực công tác tốt, phương pháp, tác phong, phong cách lãnh đạo khoa học, có uy tín trước tập thể là vấn đề hết sức quan trọng.

 Một trong những nguyên nhân quan trọng làm nên chiến thắng trong các cuộc kháng chiến và thực hiện thắng lợi mọi nhiệm vụ là LLVT Quân khu đã phát huy nguồn sức mạnh vô địch của nhân dân, sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân, đoàn kết quốc tế. Vì vậy, Quân khu tiếp tục thực hiện tốt công tác dân vận, tăng cường mối quan hệ đoàn kết quân-dân, đẩy mạnh quan hệ đối ngoại với các tỉnh và QĐND Lào, mở rộng hợp tác trên lĩnh vực quốc phòng, an ninh kết hợp với phát triển kinh tế.

Trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc, xây dựng LLVT Quân khu hiện nay, xây dựng “thế trận lòng dân” có ý nghĩa hết sức quan trọng. Bởi vậy, phải tích cực đổi mới nội dung, hình thức công tác dân vận phù hợp với từng địa bàn, nhất là địa bàn chiến lược, biên giới, biển, đảo, vùng đồng bào dân tộc, tôn giáo. Các đơn vị cần chủ động phối hợp với các lực lượng trong việc tham mưu giúp cấp ủy, chính quyền địa phương xây dựng cơ sở chính trị vững mạnh, xây dựng khu vực phòng thủ vững chắc và giúp nhân dân phát triển sản xuất, ổn định đời sống, xóa đói, giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới, khắc phục hậu quả thiên tai... Qua đó tăng cường mối đoàn kết máu thịt quân-dân, củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Quân đội, với Đảng, Nhà nước và chế độ XHCN.

Lịch sử truyền thống vẻ vang hơn 80 năm xây dựng, chiến đấu, trưởng thành, cán bộ, chiến sĩ LLVT Quân khu 4 luôn nêu cao chủ nghĩa anh hùng cách mạng trên dải đất “địa linh nhân kiệt”-quê hương của Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu; vượt qua mọi khó khăn, thách thức, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, xứng đáng với danh hiệu Anh hùng LLVT Nhân dân và nhiều phần thưởng cao quý mà Đảng, Nhà nước, Nhân dân trao tặng. Những bài học kinh nghiệm quý báu về phát huy nhân tố chính trị tinh thần trong các cuộc kháng chiến, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc là cơ sở quan trọng để xây dựng LLVT Quân khu 4 vững mạnh về chính trị trong điều kiện mới. Với truyền thống, phẩm chất "Bộ đội Cụ Hồ" được tôi luyện trong chiến đấu, LLVT Quân khu 4 càng thêm đoàn kết vượt qua mọi khó khăn, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ, mãi xứng đáng là lực lượng chính trị, lực lượng chiến đấu trung thành, tin cậy của Đảng, Nhà nước, Nhân dân.

Thiếu tướng ĐOÀN XUÂN BƯỜNG, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Quân khu 4