Chuyện về Anh hùng Trần Thị Lý

Tháng 2 năm 1965, khi Mỹ mở rộng chiến tranh leo thang ra miền Bắc và chúng chọn thị xã Đồng Hới làm điểm đánh mở đầu, Phú Hải trở thành một trong những điểm nóng chiến sự. Lúc này, đồng chí Trần Thị Lý được sung vào lực lượng dân quân, làm chiến sĩ phòng không nam Cầu Dài, thị xã Đồng Hới. Trong những cuộc chiến đấu đánh trả máy bay địch, Trần Thị Lý đã thể hiện bản lĩnh chiến đấu xuất sắc. Đồng chí chạy từ trận địa phòng không này sang trận địa khác để truyền mệnh lệnh chiến đấu của cấp trên, đồng thời dùng súng trường K44 bắn trả máy bay Mỹ rất kiên cường. Đồng chí đào hầm sập, cứu đồng đội và đồng bào bị bom Mỹ vùi lấp.

Đặc biệt, ngày 4/4/1965, đế quốc Mỹ huy động hàng trăm lượt máy bay ném bom cầu Dài nhằm phá hủy thị xã Đồng Hới. Đồng chí Trần Thị Lý dũng cảm, mưu trí chèo đò chở Bí thư Đảng ủy xã Lê Viết Thuật vượt sông để chỉ đạo dân quân, Nhân dân chiến đấu, rồi trở lại trận địa an toàn. Trong một lần bị bom vùi, đồng chí bình tĩnh cởi áo ngoài khoác lên đầu súng để đất đá không làm tắc nòng, sau đó bươn mình ra tiếp tục nổ súng bắn vào kẻ thù.

Với những thành tích xuất sắc, đồng chí được Quốc hội tuyên dương Anh hùng vào ngày 1/1/1967. Cũng trong năm đó, đồng chí được chuyển sang Quân đội, làm Chính trị viên phó Thị đội Đồng Hới. Từ năm 1967, đồng chí được cử đi học Trường Văn hóa Quân khu, sau đó học tiếp tại Học viện Chính trị Quân sự của Bộ Quốc phòng. Năm 1978, đồng chí đảm nhiệm chức Phó đội trưởng Đội công tác thuộc Đoàn 871, Tổng cục Chính trị. Từ năm 1985, đồng chí được điều về giữ chức Phó rồi Giám đốc, Phó Bí thư chi bộ khách sạn Bạch Đằng của Quân khu 5 ở Đà Nẵng. Đồng chí là Đại biểu Quốc hội khóa IV, V và VI; từng là Ủy viên Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam và Ủy viên Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Đồng chí được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Chiến công hạng Nhất, Nhì, Ba và nhiều huân, huy chương cao quý khác.

Đồng chí Trần Thị Lý đã vinh dự 3 lần gặp Bác Hồ và được Bác trực tiếp chỉ giáo. Lần thứ nhất là cùng đoàn Quảng Bình gặp Bác Hồ và Thủ tướng Phạm Văn Đồng sau Đại hội liên hoan chiến sĩ anh hùng thi đua toàn quốc (1/1/1967). Gần cuối buổi, Bác Hồ bảo đồng chí Lý hát bài “Quảng Bình quê ta ơi” của nhạc sĩ Hoàng Vân cho Bác nghe. Quá cảm động và lúng túng, đồng chí chưa thực hiện ngay thì Thủ tướng Phạm Văn Đồng “cứu nguy” và bảo: “Cháu Lý hãy cầm càng cho tất cả đoàn cùng hát”. Thế là Anh hùng Trần Thị Lý đứng dậy, bắt nhịp cho toàn đoàn Quảng Bình hát vang bài hát Bác và Thủ tướng yêu thích.

Lần thứ hai là trước lúc lên đường sang Cuba tham dự Đại hội liên hoan thanh niên và sinh viên thế giới. Khi Bác hỏi: “Cháu đã chuẩn bị những gì sang thăm và tham quan ở Cuba?”, đồng chí Lý thuật lại chuyện các chú lãnh đạo cho may áo dài, sắm giày cao gót nhưng vẫn còn lúng túng. Bác liền bảo: “Cháu sang Cuba lần này để báo cáo thành tích, kinh nghiệm chiến đấu và học hỏi kinh nghiệm của nhiều người khác chứ đâu phải đi du lịch mà sắm các thứ ấy. Để Bác nói chú Song Hào chuẩn bị bộ đồ bộ đội và dép cao su cho cháu”. Đồng chí Trần Thị Lý đã mặc trang phục như vậy trong suốt thời gian ở Cuba.

Lần thứ ba, đồng chí vinh dự gặp Bác và ăn cơm trưa cùng Người trước một ngày sang tham quan Liên Xô, nhân kỷ niệm 50 năm Cách mạng Tháng Mười Nga. Bữa cơm đó, ngoài đồng chí Lý còn có nữ anh hùng Nguyễn Thị Kim Huế và dũng sĩ diệt Mỹ Nguyễn Hồng Sơn vừa từ miền Nam ra. Bác gắp nhiều thịt gà vào bát các anh hùng, giục các cháu ăn nhanh. Khi đồng chí Lý xới cơm cho Bác, cảm động quá, làm rơi mấy hạt cơm, Bác nhặt bỏ vào bát mình và nói: “Hạt cơm là hạt ngọc của trời, bỏ đi là lãng phí”. Câu nói đó mang ý nghĩa giáo dục quý báu về tiết kiệm, quý trọng sản phẩm nông dân làm ra, không chỉ thời điểm đó mà còn đến ngày nay.

GIANG ĐÌNH