Mặt trận Tổ quốc Việt Nam - nòng cốt chính trị trong tập hợp, đoàn kết và phát huy vai trò của nhân dân trong kỷ nguyên mới

Cầu nối vững chắc giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn quan tâm sâu sắc tới vai trò, sứ mệnh của đoàn kết, đại đoàn kết toàn dân tộc. Người đã dạy: “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết. Thành công, thành công, đại thành công”... Qua 40 năm tiến hành công cuộc đổi mới, MTTQ Việt Nam tiếp tục khẳng định vai trò trung tâm, nòng cốt chính trị trong việc củng cố và phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc; là cầu nối vững chắc giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân. Hoạt động của MTTQ Việt Nam ngày càng đi vào chiều sâu, sáng tạo, linh hoạt, bám sát chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, thể hiện rõ phương châm hành động “gần dân, hiểu dân, trọng dân, vì dân”.

Hiện nay, việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, gắn với tăng cường phân cấp, phân quyền ở cơ sở, đã góp phần đưa hoạt động của MTTQ Việt Nam, các tổ chức chính trị, xã hội ngày càng gần dân, sát cơ sở; nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, tập hợp ý kiến nhân dân; chủ động đổi mới và đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động nhân dân để chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước lan tỏa mạnh mẽ tới cơ sở; góp phần củng cố, tăng cường đồng thuận xã hội, bồi đắp mối quan hệ gắn bó mật thiết giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân, phát huy quyền làm chủ và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Nổi bật là, hệ thống MTTQ Việt Nam, các tổ chức thành viên các cấp đã tích cực tham gia quá trình xây dựng, lấy ý kiến nhân dân để sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp năm 2013; phối hợp xây dựng, trình Quốc hội ban hành Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Luật Công đoàn, Luật Thanh niên và Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở để kịp thời thể chế hóa quan điểm, chủ trương, định hướng của Đảng, quy định mới của Hiến pháp về vị trí, vai trò, quyền và trách nhiệm của MTTQ Việt Nam, các tổ chức chính trị-xã hội đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ mới; tích cực thực hiện và vận động nhân dân tham gia ý kiến xây dựng văn kiện đại hội đảng bộ các cấp và Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng với 527.764 ý kiến góp ý. Trong giai đoạn 2024-2026, MTTQ Việt Nam các cấp đã phối hợp với cơ quan chức năng tổ chức hơn 2.300 cuộc giám sát; hơn 1.300 hội nghị phản biện, tham vấn ý kiến góp ý vào quyết sách của địa phương; phối hợp hiệu quả trong tuyên truyền, vận động các tầng lớp nhân dân tham gia tích cực vào công tác bầu cử để ngày 15-3-2026 thực sự là ngày hội của non sông với hơn 76 triệu cử tri cả nước đi bầu cử (đạt 99,70%); phối hợp, tổ chức kêu gọi, vận động, xóa 334.234 căn nhà tạm, nhà dột nát; huy động hơn 24.700 tỷ đồng và hơn 2,7 triệu ngày công trong Phong trào thi đua “Cả nước chung tay xóa nhà tạm, nhà dột nát trong năm 2025”; tổ chức vận động được hơn 5.300 tỷ đồng hỗ trợ đồng bào các tỉnh, thành phố chịu ảnh hưởng bởi cơn bão số 3 năm 2024; hơn 4.200 tỷ đồng ủng hộ đồng bào chịu ảnh hưởng bởi cơn bão số 10 và hỗ trợ đồng bào bị lũ lụt miền Trung trong năm 2025.

Phát huy vai trò nòng cốt chính trị trong xây dựng, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đã nhấn mạnh và làm sâu sắc hơn định hướng chiến lược về xây dựng, củng cố và phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong giai đoạn phát triển mới, đó là: “Phát huy mạnh mẽ vai trò chủ thể của nhân dân, dân chủ xã hội chủ nghĩa, sức mạnh của nhân dân và khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Quán triệt sâu sắc quan điểm “dân là gốc”, nhân dân là chủ thể, là trung tâm của công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Mọi chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước phải thực sự xuất phát từ nhu cầu, nguyện vọng, quyền và lợi ích chính đáng, hợp pháp của nhân dân; lấy việc tôn trọng, bảo đảm, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, hạnh phúc và sự hài lòng của nhân dân làm thước đo và mục tiêu phấn đấu”. Đồng thời, yêu cầu: “Tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, phát huy vai trò nòng cốt chính trị của MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị-xã hội, các tổ chức xã hội, xã hội-nghề nghiệp trong phát huy quyền làm chủ của nhân dân, tập hợp, phát huy mọi nguồn lực, năng lực sáng tạo của nhân dân và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc trong sự nghiệp xây dựng, phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc”.

Quán triệt sâu sắc tinh thần Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và hướng tới Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ XI (nhiệm kỳ 2026-2031), MTTQ Việt Nam phát huy mạnh mẽ vai trò nòng cốt chính trị trong xây dựng, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc; được cụ thể hóa bằng định hướng mang tính chiến lược, đồng bộ và khả thi; trọng tâm là nâng cao năng lực tham gia quản trị xã hội, góp phần hoàn thiện và vận hành hiệu quả cơ chế “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ” và phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”. Để hiện thực hóa yêu cầu đó, MTTQ Việt Nam tập trung triển khai thực hiện một số định hướng, nhiệm vụ trọng tâm sau: 

Thứ nhất, MTTQ Việt Nam tiếp tục đổi mới nội dung và phương thức hành động nhằm vận động sự tham gia rộng rãi của các tầng lớp nhân dân, khơi dậy tinh thần yêu nước, tự hào, tự tôn dân tộc, ý thức trách nhiệm xã hội và khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, văn minh, hạnh phúc. Thực hiện nhất quán phương châm “Khi dân cần Mặt trận có, khi dân khó Mặt trận sẵn sàng tham gia”, đáp ứng yêu cầu của tình hình mới và lợi ích, nguyện vọng chính đáng của đoàn viên, hội viên và nhân dân. Chủ động, kịp thời hơn trong việc nắm bắt, tổng hợp và phản ánh ý chí, nguyện vọng của nhân dân. Đổi mới công tác vận động, tập hợp, đoàn kết các dân tộc, các tôn giáo, người theo tôn giáo, người Việt Nam ở nước ngoài. Đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức tuyên truyền, lấy mục tiêu tạo sự thống nhất, đồng thuận cao trong toàn dân để phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước.

Tập trung triển khai Đề án “Chuyển đổi số MTTQ Việt Nam giai đoạn 2025-2030, tầm nhìn đến năm 2035” trong hệ thống MTTQ Việt Nam, các tổ chức chính trị-xã hội và các tổ chức thành viên các cấp. Đẩy mạnh kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa MTTQ Việt Nam, các tổ chức chính trị-xã hội với cơ sở dữ liệu quốc gia và bộ, ngành liên quan, bảo đảm đồng bộ, liên thông. Xây dựng trung tâm dữ liệu dùng chung, phục vụ dự báo, tham mưu, hoạch định chủ trương, chính sách. Bảo đảm an ninh mạng, an toàn dữ liệu; ban hành quy chế bảo mật, an toàn thông tin trong sử dụng và khai thác nền tảng số.

Thứ hai, tiếp tục nâng cao chất lượng công tác giám sát, phản biện xã hội theo hướng đi vào vấn đề lớn, gắn với lợi ích thiết thực của nhân dân theo tinh thần “rõ việc-rõ trách nhiệm-rõ hiệu quả”. Thực hiện hiệu quả “Tháng nghe dân nói” do MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị-xã hội tổ chức ở tất cả xã, phường, đặc khu trên cả nước, coi đây là kênh đối thoại thường xuyên giữa Đảng, chính quyền với nhân dân. Phát huy vai trò của nhân dân tham gia công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát, phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam, nhất là đối với nội dung, lĩnh vực tác động trực tiếp đến đời sống nhân dân. Đẩy mạnh thể chế hóa vai trò của MTTQ Việt Nam tham gia từ sớm, ngay từ khâu xây dựng chính sách trong việc đề xuất chủ trương, chính sách nhằm tập hợp, phát huy truyền thống, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, quy định chi tiết những vấn đề được luật giao hoặc hướng dẫn một số vấn đề cần thiết trong công tác bầu cử đại biểu Quốc hội, bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân, tham gia phản biện xã hội đối với việc soạn thảo luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, đồng thời tăng cường theo dõi, giám sát việc thực hiện kiến nghị đến cùng, bảo đảm ý kiến giám sát, phản biện thực chất. Bên cạnh đó, đẩy mạnh việc tiếp nhận, xử lý và phản hồi ý kiến của nhân dân trên Cổng Mặt trận số 24/7; phát huy vai trò nòng cốt chính trị trong tập hợp rộng rãi các tầng lớp nhân dân, nhất là nhóm yếu thế, dễ bị tổn thương.

Tăng cường thể chế hóa và thực hiện hiệu quả phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng” theo hướng cụ thể, có thể đo lường, nhất là trong lĩnh vực liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích của nhân dân. Bên cạnh đó, mở rộng hình thức dân chủ trực tiếp và đại diện, gắn với công khai, minh bạch thông tin và trách nhiệm giải trình, tạo điều kiện để nhân dân tham gia quản lý xã hội và giám sát thực chất. Trong bối cảnh chuyển đổi số đang trở thành xu thế chủ đạo, động lực của đổi mới phát triển, đẩy mạnh thực hiện dân chủ ở cơ sở thông qua việc phát triển nền tảng số để người dân tham gia góp ý, phản ánh và theo dõi một cách thuận tiện, minh bạch; đồng thời, bảo đảm thực hiện dân chủ đi đôi với tăng cường kỷ cương, tuân thủ pháp luật; chủ động phòng ngừa, đấu tranh, ngăn chặn các biểu hiện lợi dụng quyền tự do dân chủ gây chia rẽ khối đại đoàn kết, gây mất ổn định xã hội...

Thứ ba, đổi mới phương thức phát động các phong trào thi đua yêu nước, cuộc vận động với sự tham gia và thực hiện của toàn dân, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân. Nghiên cứu để phát động và định hướng cuộc vận động, phong trào thi đua phát triển theo 3 trụ cột “xanh-số-sáng tạo”, gắn với thực hiện mục tiêu bảo vệ môi trường là nhiệm vụ trung tâm, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo là động lực chính. Phát động và triển khai Phong trào thi đua “Toàn dân chung tay bảo vệ môi trường, vì một Việt Nam xanh, sạch, đẹp” nhằm tạo chuyển biến tích cực trong xã hội, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội, phấn đấu tăng trưởng hai con số theo tinh thần Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.

 Tiếp tục triển khai hiệu quả và nâng cao chất lượng Cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”; Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” trong tình hình mới; đồng thời, các tổ chức thành viên chủ động, sáng tạo phát động và tổ chức triển khai phong trào thi đua yêu nước, cuộc vận động để khơi dậy niềm tự hào, khát vọng cống hiến, tinh thần lao động, sáng tạo trong các tầng lớp nhân dân. MTTQ Việt Nam các cấp và các tổ chức thành viên cũng cần tổ chức triển khai sâu rộng và sáng tạo Phong trào “Vì người nghèo-Không để ai bị bỏ lại phía sau”; đa dạng hóa nguồn lực huy động từ doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước cho Quỹ “Vì người nghèo” và chương trình an sinh xã hội. Phát động, kêu gọi phong trào giúp đỡ học sinh nghèo, học sinh dân tộc thiểu số ở xã khu vực biên giới.

Cùng với đó, cần chú trọng giải pháp chăm lo, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, vùng căn cứ kháng chiến cũ, vùng chiến lược, vùng có đông đồng bào theo tôn giáo; tổng kết, rút kinh nghiệm, biểu dương, khen thưởng nhân tố tích cực; phát triển đa dạng mô hình có hiệu quả.

Thứ tư, đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức hoạt động của MTTQ Việt Nam, các tổ chức chính trị-xã hội, hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ theo mô hình tổ chức mới, ở Trung ương, cấp tỉnh, cấp xã, hướng mạnh về cơ sở. Tăng cường, phát huy vai trò trung tâm của MTTQ Việt Nam trong hiệp thương dân chủ, phối hợp thống nhất hành động giữa các thành viên; thực hiện nghiêm túc vai trò, trách nhiệm chủ trì hiệp thương của Ủy ban MTTQ Việt Nam và trách nhiệm chủ động phối hợp hành động của các tổ chức thành viên trong hiệp thương dân chủ, phối hợp và thống nhất hành động với yêu cầu “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm”. Thực hiện kỷ cương, minh bạch trong quá trình thực thi, thi đua thiết thực, kiểm tra đến cùng việc thực hiện áp dụng công thức “3 dễ-3 rõ-3 đo”: Dễ hiểu-dễ nhớ-dễ làm; rõ mục tiêu-rõ trách nhiệm-rõ thời hạn; đo đầu vào-đo đầu ra-đo tác động. Cán bộ MTTQ Việt Nam và các đoàn thể phải giữ vai trò nòng cốt, bảo đảm vai trò là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân của MTTQ Việt Nam, giữ “3 gần”: Gần dân-gần cơ sở-gần không gian số; “5 phải”: Phải lắng nghe-phải đối thoại-phải làm mẫu-phải chịu trách nhiệm-phải báo cáo kết quả; “4 không”: Không hình thức-không né tránh-không đùn đẩy-không làm sai chức năng.

Đất nước ta đang bước vào giai đoạn phát triển mới với thời cơ, thách thức và vận hội mới mang tính lịch sử. Trước yêu cầu ngày càng cao của sự nghiệp đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên mới, với vị trí, vai trò và sứ mệnh của mình, MTTQ Việt Nam, các tổ chức thành viên sẽ tiếp tục phát huy truyền thống, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, tăng cường đồng thuận xã hội, khơi dậy mạnh mẽ tinh thần yêu nước, ý chí tự chủ, tự lực, tự cường, niềm tin, khát vọng cống hiến; quyết tâm cùng toàn Đảng, toàn dân, toàn lực lượng vũ trang thực hiện thắng lợi mục tiêu đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; hiện thực hóa tầm nhìn đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao; vì một nước Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội.

BÙI THỊ MINH HOÀI, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam