Đại biểu Quốc hội Ngô Nam Cường: Phát triển đô thị phải gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh

Theo Thiếu tướng Ngô Nam Cường, dự án Luật Phát triển đô thị cần tạo hành lang pháp lý đủ mạnh để đô thị thực sự trở thành động lực phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời gắn chặt với yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh. Đây là vấn đề cần được quan tâm trong bối cảnh đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và huy động các nguồn lực xã hội đầu tư phát triển hạ tầng đô thị.

Cần có quy chuẩn đối với công trình đô thị lưỡng dụng

Đề cập quy định tại điểm c khoản 1 Điều 11 của dự thảo Luật về “ưu tiên các công trình có tính lưỡng dụng”, Thiếu tướng Ngô Nam Cường cho rằng đây là chủ trương đúng, phù hợp với yêu cầu kết hợp phát triển kinh tế - xã hội với củng cố quốc phòng, an ninh. Tuy nhiên, nếu chỉ dừng ở quy định “ưu tiên” mà chưa có tiêu chuẩn kỹ thuật và cơ chế kinh tế đi kèm thì việc triển khai trong thực tiễn sẽ gặp khó khăn.

Thực tế, đối với các công trình ngầm, công trình tầm thấp, tầm cao hoặc công trình có khả năng chuyển đổi công năng phục vụ quốc phòng, an ninh, việc thiếu quy chuẩn thống nhất có thể khiến địa phương thiếu căn cứ để yêu cầu chủ đầu tư tích hợp các yêu cầu lưỡng dụng ngay từ khâu thiết kế.

Cùng với đó, theo Thiếu tướng Ngô Nam Cường, nếu yêu cầu nhà đầu tư bỏ thêm nguồn lực xây dựng các hạng mục phục vụ quốc phòng, an ninh nhưng không có cơ chế khuyến khích tương xứng thì khó tạo động lực xã hội hóa nguồn lực đầu tư.

Từ thực tiễn đó, Thiếu tướng Ngô Nam Cường đề nghị nhìn nhận công trình đô thị lưỡng dụng là một bộ phận của hạ tầng chiến lược quốc gia. Trong thời bình, các công trình phục vụ giao thông, thương mại, dân sinh; khi có tình huống quốc phòng, an ninh, có thể nhanh chóng chuyển đổi công năng phục vụ chỉ huy, trú ẩn, hậu cần, y tế và các nhiệm vụ cần thiết.

Để cụ thể hóa chủ trương này, đại biểu đề nghị bổ sung quy định giao Chính phủ xây dựng, ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về công trình đô thị lưỡng dụng, trong đó quy định rõ các yêu cầu đối với công trình ngầm, tầm thấp, tầm cao, làm căn cứ trong quá trình thẩm định, phê duyệt dự án. Đồng thời, cần nghiên cứu thể chế hóa các cơ chế ưu đãi đối với những dự án đáp ứng tiêu chuẩn lưỡng dụng về quốc phòng, an ninh, như cơ chế về hệ số sử dụng đất, tiền sử dụng đất, thuế hoặc các chính sách phù hợp khác.

“Muốn xã hội hóa đầu tư hạ tầng lưỡng dụng, không thể chỉ đặt ra nghĩa vụ mà cần thiết kế cơ chế để nhà đầu tư thấy rõ lợi ích khi cùng Nhà nước đầu tư cho quốc phòng, an ninh”, Thiếu tướng Ngô Nam Cường nhấn mạnh.

Kiểm soát quốc phòng, an ninh từ khâu quy hoạch

Một nội dung khác được Thiếu tướng Ngô Nam Cường đề nghị làm rõ trong dự thảo Luật là cơ chế kiểm soát quốc phòng, an ninh ngay từ giai đoạn lập, điều chỉnh quy hoạch đô thị, nhất là tại những địa bàn có vị trí địa lý chiến lược quan trọng.

Theo đại biểu, Bộ tư lệnh Quân khu có vai trò quan trọng trong vấn đề này. Đây là cơ quan trực tiếp nắm thế bố trí quân sự, khu vực phòng thủ, địa hình tác chiến và những yêu cầu cụ thể về quốc phòng, an ninh trên địa bàn. Vì vậy, việc cơ quan quân sự cấp Quân khu tham gia ý kiến ngay từ khi lập, điều chỉnh quy hoạch sẽ góp phần nhận diện sớm những vấn đề có thể tác động đến yêu cầu quốc phòng, an ninh. Đặc biệt, nội dung này có ý nghĩa đối với việc quy hoạch không gian ngầm, tầm thấp, tầm cao và các khu vực có vị trí chiến lược. Việc xem xét, xử lý ngay từ khâu quy hoạch sẽ giúp hạn chế những bất cập phát sinh khi dự án đã bước vào giai đoạn triển khai.

Thiếu tướng Ngô Nam Cường cho rằng, việc quy định rõ vai trò của Bộ tư lệnh Quân khu trong Luật Phát triển đô thị nhằm bảo đảm sự thống nhất với Luật Quốc phòng và các quy định hiện hành, đồng thời không tạo thêm tầng nấc thủ tục mà để phân cấp đúng thẩm quyền, xác định rõ trách nhiệm và xử lý công việc sát địa bàn.

Từ đó, đại biểu đề nghị nghiên cứu sửa điểm a khoản 3 Điều 11 theo hướng quy định việc lập, điều chỉnh quy hoạch không gian ngầm, tầm thấp, tầm cao tại đô thị cấp I và đô thị đặc biệt phải bảo đảm yêu cầu quốc phòng, an ninh; đồng thời có ý kiến của Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và Bộ tư lệnh Quân khu theo chức năng, nhiệm vụ và phân cấp quản lý.

Đối với Điều 43, đại biểu đề nghị bổ sung cơ chế rà soát, thẩm định về quốc phòng, an ninh đối với các dự án đô thị tại địa bàn biên giới, ven biển, hải đảo, khu kinh tế đặc biệt và các khu vực có vị trí địa lý chiến lược quan trọng.

Theo Thiếu tướng Ngô Nam Cường, việc rà soát cần được thực hiện ngay từ giai đoạn lập và phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch, thay vì chờ đến khi dự án đã đi sâu vào các bước triển khai mới xem xét.

Không gian đô thị cũng là không gian chiến lược

Từ những vấn đề trên, Thiếu tướng Ngô Nam Cường nhấn mạnh, đô thị không chỉ là không gian phát triển kinh tế - xã hội mà còn là không gian chiến lược của quốc gia. Do đó, phát triển đô thị cần được đặt trong tổng thể yêu cầu xây dựng, củng cố nền quốc phòng toàn dân, thế trận an ninh nhân dân và nâng cao khả năng chống chịu của đất nước trước các tình huống.

Việc huy động nguồn lực xã hội đầu tư cho hạ tầng đô thị lưỡng dụng có thể làm phát sinh thêm chi phí trong hiện tại, nhưng là sự đầu tư cần thiết cho năng lực chống chịu quốc gia và bảo đảm an toàn cho Nhân dân.

“Bứt phá về thể chế phát triển đô thị cần đi đôi với kiểm soát chặt chẽ các yêu cầu về quốc phòng, an ninh”, Thiếu tướng Ngô Nam Cường nêu quan điểm, đồng thời đề nghị Quốc hội và Ban soạn thảo nghiên cứu, tiếp thu các nội dung kiến nghị để hoàn thiện dự án Luật Phát triển đô thị.

GIANG ĐÌNH