Thanh niên Quân khu 4 bản lĩnh trong kỷ nguyên số - Bài 1: Thử thách giữa “ma trận số"

Bài 1: Thử thách giữa “ma trận số”

Sự bùng nổ của internet, mạng xã hội và các nền tảng số đã tạo ra một không gian thông tin khổng lồ, ở đó mọi người có thể tiếp cận hàng nghìn nguồn tin chỉ bằng một cú chạm màn hình. Tuy nhiên, trong dòng chảy thông tin ấy, thật – giả, tích cực – tiêu cực nhiều khi đan xen khó phân biệt. Đó cũng chính là điều mà nhiều cán bộ, chiến sĩ trẻ gọi là “ma trận số”.

Lợi ích và mặt trái song hành

Trong môi trường quân đội, bản lĩnh chính trị, niềm tin và lý tưởng cách mạng luôn được đặt lên hàng đầu, “ma trận số” đang đặt ra không ít thách thức. Với thanh niên Quân khu 4, đây không chỉ là vấn đề nhận thức, mà còn là trách nhiệm giữ vững trận địa tư tưởng trên không gian mạng.

Thực hiện Công văn số 5800/TM-QHNT ngày 10/10/2025 của Bộ Tổng Tham mưu về quản lý, sử dụng thiết bị điện tử thông minh cá nhân trong Quân đội, các đơn vị đã triển khai thí điểm cho hạ sĩ quan, binh sĩ sử dụng điện thoại thông minh theo quy định; đồng thời tổ chức ký cam kết, quản lý chặt chẽ nhằm bảo đảm an toàn thông tin.

Từ thực tiễn triển khai cho thấy, việc sử dụng smartphone và mạng xã hội đã dần trở nên phổ biến trong đời sống bộ đội, vừa phục vụ nhu cầu thông tin, học tập, vừa đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác quản lý, định hướng sử dụng.

Những thiết bị nhỏ gọn ấy đã trở thành “cầu nối” giúp chiến sĩ trẻ cập nhật thông tin thời sự, học tập kiến thức mới, phục vụ nhiệm vụ huấn luyện, công tác. Không ít đơn vị đã tận dụng hiệu quả nền tảng số để tổ chức tuyên truyền, giáo dục, phổ biến pháp luật; nhiều mô hình học tập trực tuyến, diễn đàn trao đổi kinh nghiệm đã phát huy hiệu quả thiết thực.

Đặc biệt, trong những giờ phút nghỉ ngơi, chiếc điện thoại còn là sợi dây kết nối tình cảm gia đình, giúp người lính vơi đi nỗi nhớ nhà, thêm vững tâm công tác.

Tuy nhiên, đi cùng với những tiện ích ấy là không ít hệ lụy. Không gian mạng cũng giống như một “cánh cửa hai chiều”, nơi thông tin tích cực và tiêu cực cùng tồn tại, thậm chí đan xen khó phân biệt. Tin giả, tin sai sự thật lan truyền với tốc độ chóng mặt; những nội dung độc hại được “đóng gói” tinh vi dưới dạng giải trí, câu chuyện đời thường; các thuật toán mạng xã hội âm thầm dẫn dắt nhận thức người dùng theo hướng lệch lạc.

Đáng lo ngại hơn, các thế lực thù địch triệt để lợi dụng không gian mạng để tung ra các luận điệu xuyên tạc lịch sử, bôi nhọ lãnh đạo, kích động “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ. Những thông tin giật gân, câu view, đánh vào tâm lý tò mò dễ dàng gây hoang mang nếu không được nhận diện và kiểm chứng kịp thời.

Rõ ràng, không gian mạng đã và đang trở thành một “trận địa không khói súng”, bởi chỉ mỗi lượt xem, mỗi cú nhấp chuột đều có thể trở thành điểm khởi đầu cho những tác động tư tưởng sâu xa. Chính trong môi trường ấy, bản lĩnh, sự tỉnh táo và khả năng “gạn đục khơi trong” của mỗi người lính trẻ càng được thử thách rõ nét.

Kẽ hở để thông tin xấu độc len vào

Thực tiễn cho thấy, không phải mọi đoàn viên thanh niên đều có khả năng “miễn dịch” trước thông tin xấu độc. Một bộ phận chiến sĩ trẻ vẫn còn hạn chế về nhận thức chính trị, thiếu kỹ năng sàng lọc và kiểm chứng thông tin. Tâm lý tò mò, thích khám phá cái mới lạ, cộng với thói quen tiếp nhận thông tin nhanh, ít kiểm chứng đã vô tình tạo ra những “kẽ hở” để các luồng thông tin độc hại xâm nhập.

Các thế lực thù địch ngày càng tinh vi trong thủ đoạn. Chúng cắt ghép video, sử dụng công nghệ deepfake để tạo dựng thông tin giả; xây dựng các hội nhóm kín nhằm lôi kéo, dẫn dắt dư luận; “ngụy trang” nội dung xuyên tạc dưới vỏ bọc giải trí, review hay những câu chuyện đời thường nhằm đánh vào cảm xúc người xem.

Thượng tá Nguyễn Huy Du, Chính ủy Trung đoàn 1, Sư đoàn 324 cho biết: “có thời điểm một số chiến sĩ trẻ bị cuốn theo các video “giật gân” trên mạng, trong đó có nội dung xuyên tạc lịch sử, bóp méo sự thật. Do thiếu kỹ năng kiểm chứng, đã có lần chiến sĩ vô tình chia sẻ lại lên nhóm bạn bè. Khi được chỉ huy và cán bộ kịp thời gặp gỡ, phân tích, đối chiếu với tài liệu chính thống, chiến sĩ này mới nhận ra sự sai lệch và chủ động gỡ bỏ, đồng thời rút kinh nghiệm sâu sắc. Dù không xuất phát từ động cơ xấu, nhưng hành động này đã gây ảnh hưởng nhất định đến nhận thức của một số cán bộ, chiến sĩ”.

Ở nhiều đơn vị khác, từng xuất hiện tình huống chiến sĩ nhận được tin nhắn lan truyền về một sự kiện “nóng” liên quan đến tình hình an ninh, kèm theo lời kêu gọi chia sẻ nhanh. Tin tưởng là thật, chiến sĩ đã gửi cho nhiều người thân, gây tâm lý hoang mang không đáng có. Chỉ sau khi cơ quan chức năng thông tin chính thức, mọi người mới biết đó là tin giả được dàn dựng có chủ đích.

Những câu chuyện như vậy cho thấy, nếu không được trang bị đầy đủ kiến thức và kỹ năng, chiến sĩ trẻ rất dễ bị cuốn vào “dòng chảy thông tin” mà không kịp nhận ra đâu là đúng, đâu là sai. Và hệ lụy không chỉ dừng lại ở việc tiếp nhận thông tin lệch lạc, mà còn có thể dẫn đến suy giảm niềm tin, dao động về tư tưởng nếu không được định hướng kịp thời.

Thực tiễn đó đặt ra một yêu cầu cấp thiết đó là mỗi đoàn viên thanh niên quân đội phải rèn luyện bản lĩnh chính trị vững vàng, đủ sức đứng vững giữa “ma trận số”, đây là trận chiến mà thử thách không đến từ tiếng súng, nó đến từ những thông tin vô hình nhưng đầy sức công phá.

Bài, ảnh: MINH QUÂN – HẢI HOÀNG