Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) Đề xuất nhiều chính sách mới về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

Giảm 3 chương, 148 điều

Thay mặt Chính phủ, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày tờ trình trước Quốc hội.

Theo đó, dự thảo luật gồm 13 chương (giảm 3 chương so với Luật Đất đai năm 2024), 112 điều (Luật Đất đai năm 2024 có 260 điều). Chính phủ đề xuất, các quy định của Luật Đất đai liên quan trực tiếp đến quyền của người sử dụng đất đang còn phù hợp thì quy định trong luật; các nội dung quy định chi tiết liên quan đến trình tự, thủ tục thì giao Chính phủ quy định.

Trong đó, dự thảo luật không quy định quy hoạch sử dụng đất mà chỉ quy định về nội dung sử dụng đất trong quy hoạch tỉnh. Đối với cấp xã, kế hoạch sử dụng đất được lập theo hướng đơn giản, số hóa, tích hợp các nội dung của quy hoạch tỉnh, quy hoạch đô thị và nông thôn, quy hoạch chi tiết ngành, làm cơ sở thực hiện các nhiệm vụ quản lý nhà nước về đất đai.

Đề xuất chính sách mới về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

Dự thảo luật bổ sung 1 trường hợp thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh, 2 trường hợp thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng; quy định thu tiền lũy tiến tăng dần theo thời gian vi phạm với đất thực hiện dự án đầu tư không được sử dụng hoặc chậm sử dụng, quá 60 tháng thì Nhà nước thu hồi đất.

Để bảo đảm quyền, lợi ích của người có đất bị thu hồi, bảo đảm cải thiện nơi ở, điều kiện sống và sinh kế, dự thảo luật đã quy định người có đất ở bị thu hồi được bồi thường bằng đất có cùng mục đích sử dụng với mục đích thu hồi, đất khác hoặc bồi thường bằng tiền. 

Người có đất bị thu hồi được bố trí tái định cư tại chỗ, được hoán đổi phần đất ở bị thu hồi sang phần diện tích còn lại của thửa đất hoặc sang phần diện tích của thửa đất khác thuộc quyền sử dụng của mình trong địa bàn cấp xã nơi có đất thu hồi. 

Trường hợp người sử dụng đất có nhu cầu thu hồi phần diện tích còn lại thì cơ quan có thẩm quyền xem xét, quyết định. Khu tái định cư được bố trí nhiều cấp nhà, mức diện tích phù hợp với mức bồi thường và khả năng chi trả. 

Tránh lạm dụng thu hồi đất phát triển kinh tế - xã hội

Trình bày báo cáo thẩm tra của Ủy ban Kinh tế và Tài chính, Chủ nhiệm Phan Văn Mãi cho biết, Ủy ban tán thành với sự cần thiết ban hành Luật Đất đai (sửa đổi).

Về thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị tiếp tục rà soát kỹ lưỡng trên tinh thần thu hồi đất không chỉ căn cứ trên cơ sở thuộc một trong các trường hợp được liệt kê tại luật, mà phải đáp ứng điều kiện “đủ” là khẳng định được tính chất thật sự cần thiết phải thu hồi, bảo đảm chặt chẽ, tránh lạm dụng, đồng thời không tạo khó khăn cho việc triển khai các dự án.

Ủy ban này cũng đề nghị cân nhắc trường hợp thu hồi đất (nhất là đất ở) để thực hiện dự án tái định cư khi tách dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thành dự án độc lập để thực hiện trước vì sẽ dẫn đến thực hiện thu hồi đất 2 lần, 2 khu vực mà chỉ để triển khai 1 dự án đầu tư; tiếp tục rà soát các trường hợp thu hồi đất đối với các dự án vì mục đích kinh doanh, tránh mở quá rộng mà không thật sự cần thiết phải thu hồi đất.

Về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất, Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội đề nghị tiếp tục rà soát dự thảo luật và có quy định cụ thể tại văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành, bảo đảm yêu cầu "cải thiện nơi ở, điều kiện sống và sinh kế của người có đất ở bị thu hồi”, trên tinh thần chuyển mạnh từ tư duy “bồi thường tài sản bị thu hồi” sang tư duy “tái thiết cuộc sống cho người dân khi Nhà nước thu hồi đất”.

Nguồn: BÁO QĐND