"Bóc mẽ" những luận điệu xuyên tạc về Cuba

Trước hết, cần làm rõ một vấn đề mang tính nguyên tắc: học thuyết và việc vận dụng học thuyết là hai phạm trù khác nhau. Một học thuyết khoa học đưa ra những nguyên lý, quy luật mang tính khái quát, còn việc vận dụng những nguyên lý đó vào thực tiễn lại phụ thuộc vào điều kiện cụ thể của từng quốc gia, từng giai đoạn lịch sử. Nếu trong quá trình vận dụng xuất hiện hạn chế hoặc sai lầm, thì đó là vấn đề của cách thức áp dụng, chứ không thể vì thế mà phủ nhận toàn bộ giá trị của học thuyết.

Chủ nghĩa Mác – Lê-nin, về bản chất, là một hệ thống lý luận khoa học nhằm phân tích các quy luật vận động của xã hội loài người. Những nội dung cốt lõi của học thuyết này, như mối quan hệ giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất, giữa cơ sở kinh tế và kiến trúc thượng tầng, hay quy luật phát triển của các hình thái kinh tế – xã hội, vẫn có giá trị phương pháp luận trong việc nghiên cứu và hoạch định chính sách cho đến ngày nay.

Một trong những đóng góp quan trọng của chủ nghĩa Mác là việc chỉ ra bản chất của chủ nghĩa tư bản, đặc biệt là mâu thuẫn giữa tính chất xã hội hóa cao của sản xuất với chế độ chiếm hữu tư nhân về tư liệu sản xuất. Mâu thuẫn này không chỉ mang tính lý luận, mà còn được thể hiện qua thực tiễn, thông qua các hiện tượng như bất bình đẳng thu nhập, phân hóa giàu nghèo và những cuộc khủng hoảng kinh tế mang tính chu kỳ.

Thực tế cho thấy, ngay trong các nền kinh tế tư bản phát triển, khoảng cách giàu – nghèo vẫn có xu hướng gia tăng. Một bộ phận nhỏ dân cư nắm giữ phần lớn tài sản, trong khi nhiều người lao động vẫn phải đối mặt với những bất ổn về việc làm, thu nhập và an sinh xã hội. Những vấn đề này cho thấy, những phân tích của chủ nghĩa Mác về bản chất của chủ nghĩa tư bản vẫn còn giá trị tham khảo quan trọng.

Không chỉ dừng lại ở việc phê phán, chủ nghĩa Mác – Lê-nin còn cung cấp phương pháp luận để nhận thức và cải tạo xã hội. Điểm cốt lõi của học thuyết không phải là một mô hình cứng nhắc, mà là cách tiếp cận khoa học đối với các quy luật vận động của xã hội. Chính vì vậy, bản thân học thuyết này cũng không phải là một hệ thống đóng kín, mà luôn được bổ sung, phát triển thông qua thực tiễn.

Thực tiễn phát triển của một số quốc gia cho thấy, việc vận dụng sáng tạo các nguyên lý của chủ nghĩa Mác – Lê-nin có thể mang lại những kết quả tích cực. Trung Quốc, thông qua cải cách và mở cửa, đã đạt được những thành tựu to lớn về tăng trưởng kinh tế và giảm nghèo. Việt Nam, với đường lối đổi mới, đã từng bước cải thiện đời sống người dân, duy trì ổn định chính trị – xã hội và nâng cao vị thế quốc tế.

Những kết quả đó cho thấy, vấn đề không phải là học thuyết “đúng hay sai” theo nghĩa tuyệt đối, mà là cách thức vận dụng như thế nào cho phù hợp với điều kiện cụ thể. Nếu coi học thuyết là một “khuôn mẫu bất biến” thì dễ dẫn đến sai lầm; nhưng nếu phủ nhận toàn bộ học thuyết chỉ vì một số hạn chế trong quá trình vận dụng thì đó cũng là một cách tiếp cận thiếu khoa học.

Ở chiều ngược lại, cần nhìn nhận một cách khách quan rằng không có mô hình phát triển nào là hoàn hảo tuyệt đối. Ngay cả những nền kinh tế thị trường phát triển cũng đang đối mặt với nhiều thách thức: khủng hoảng tài chính, biến đổi khí hậu, bất ổn xã hội, hay những vấn đề liên quan đến công bằng và phát triển bền vững. Điều này cho thấy, bản thân mô hình kinh tế – xã hội không phải là yếu tố duy nhất quyết định sự phát triển, mà còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác như thể chế, năng lực quản trị và điều kiện lịch sử.

Do đó, việc khẳng định “chủ nghĩa Mác – Lê-nin đã lỗi thời” thực chất là một cách suy luận giản đơn: lấy một số hiện tượng cụ thể để phủ định toàn bộ một hệ thống lý luận. Đây không phải là phương pháp tiếp cận khoa học, mà là biểu hiện của cách nhìn phiến diện, thiếu toàn diện.

Cần thấy rằng, trong khoa học xã hội, không có học thuyết nào tồn tại bất biến theo thời gian mà không cần bổ sung, phát triển. Giá trị của một học thuyết không nằm ở việc nó “không thay đổi”, mà ở khả năng cung cấp phương pháp luận để nhận thức và giải quyết những vấn đề mới nảy sinh. Theo nghĩa đó, chủ nghĩa Mác – Lê-nin không phải là một hệ thống đóng kín, mà là một nền tảng mở, có thể được vận dụng và phát triển trong những điều kiện mới.

Những luận điệu cho rằng học thuyết này “lỗi thời” thường xuất phát từ cách tiếp cận cực đoan: hoặc tuyệt đối hóa, hoặc phủ định hoàn toàn. Trong khi đó, cách tiếp cận khoa học đòi hỏi phải nhìn nhận vấn đề một cách biện chứng, toàn diện và trong mối liên hệ với thực tiễn.

Trong bối cảnh hiện nay, khi thế giới đang đối mặt với nhiều thách thức mang tính toàn cầu như bất bình đẳng, biến đổi khí hậu, khủng hoảng kinh tế, thì nhu cầu về những cách tiếp cận lý luận để phân tích và giải quyết các vấn đề đó càng trở nên cần thiết. Chủ nghĩa Mác – Lê-nin, với tư cách là một hệ thống lý luận về các quy luật vận động của xã hội, vẫn có thể cung cấp những gợi ý quan trọng cho việc nhận thức và hoạch định chính sách.

Suy cho cùng, những luận điệu như “Cuba đầu hàng”, “chiếc đinh cuối cùng”, hay “chủ nghĩa Mác – Lê-nin lỗi thời” tuy khác nhau về cách diễn đạt, nhưng đều có điểm chung: đơn giản hóa những vấn đề phức tạp, suy diễn từ hiện tượng và dẫn dắt nhận thức theo hướng định sẵn. Việc nhận diện được bản chất của những luận điệu này không chỉ giúp bảo vệ nền tảng tư tưởng, mà còn góp phần hình thành một cách tiếp cận khoa học, khách quan đối với các vấn đề quốc tế.

Giữ được cái nhìn tỉnh táo, phân biệt rõ giữa học thuyết và cách vận dụng, giữa hiện tượng và bản chất, giữa khó khăn trước mắt và xu hướng lâu dài – đó chính là cơ sở để không bị cuốn theo những nhận định vội vàng, đồng thời khẳng định giá trị của những hệ thống lý luận đã được kiểm nghiệm qua thực tiễn.

Bài 1: “Cuba đầu hàng” – cách gọi vội vàng và sự đánh tráo khái niệm

Bài 2: “Chiếc đinh cuối cùng” – cách suy diễn thiếu cơ sở thực tiễn

CẢNH VINH