Bộ Tham mưu Quân khu 4: 80 năm một chặng đường vẻ vang
Từ những ngày đầu gian khó của Cách mạng, giữa lòng Nghệ An – mảnh đất “địa linh nhân kiệt”, Phòng Tham mưu Chiến khu 4 (tiền thân của Bộ Tham mưu Quân khu 4) ra đời. Trải qua 80 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, Bộ Tham mưu Quân khu 4 đã khẳng định vị thế là “bộ não chỉ huy” sáng suốt, trung thành và sáng tạo của lực lượng vũ trang Quân khu.
Ngày 15/10/1945, Chiến khu 4 (tiền thân của Quân khu 4) được thành lập. Ngày 16/12/1945, Phòng Tham mưu Chiến khu 4 được hình thành, hoạt động dưới sự chỉ huy trực tiếp của Bộ Chỉ huy Chiến khu (chưa có tham mưu trưởng). Phòng Tham mưu lúc này bao gồm các ban: Tác chiến, Tình báo, Thông tin, Nhân sự. Các đầu mối đơn vị trực thuộc gồm có: Đội Bảo vệ, Đội Thông tin liên lạc và Đội Công binh. Cơ quan Chiến khu đóng quân tại toà Giám binh và dinh Tổng đốc Nghệ An (cũ - khu vực sân bóng đá Vinh hiện nay). Ngày 26/12/1945, đồng chí Hoàng Điền được phân công giữ chức Tham mưu trưởng; đồng chí Chu Văn Biên giữ chức Tham mưu Chủ nhiệm. Đến tháng 11/1961, Bộ Quốc phòng quyết định chuyển Phòng Tham mưu thành Cục Tham mưu. Ngày 15/10/1965, Cục Tham mưu được chuyển thành Bộ Tham mưu Quân khu cho đến ngày nay.
Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, Phòng Tham mưu - Bộ Tư lệnh Liên khu đã phát huy phương châm "Tự lực tự cường”, đẩy mạnh phát triển chiến tranh du kích vùng địch hậu Bình - Trị - Thiên; bảo vệ và củng cố vùng tự do Thanh - Nghệ - Tĩnh; giành dân, giữ đất, phá tề diệt địch; phối hợp với quân, dân Lào tiến công giải phóng hành lang Trung - Hạ Lào; đồng thời chi viện sức người, sức của cho chiến trường Bắc Bộ, đóng góp to lớn vào thắng lợi của Chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ.
Trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Bộ Tham mưu Quân khu có nhiệm vụ chủ yếu là tham mưu cho Quân ủy, Bộ Tư lệnh Quân khu chỉ đạo thực hiện thắng lợi 4 nhiệm vụ trên 3 chiến trường. Bộ Tham mưu đã góp phần xây dựng lực lượng, củng cố quốc phòng gắn với phát triển kinh tế qua việc thành lập nhiều nông trường quốc phòng; xây dựng hậu cứ, lực lượng dự bị động viên; chỉ đạo đánh bại chiến tranh phá hoại bằng không quân, hải quân giặc Mỹ; mở hành lang chiến lược đường Trường Sơn, chi viện cho miền Nam, đồng thời sẵn sàng đối phó với các cuộc tập kích, đổ bộ của địch vào Quân khu.
Giai đoạn này, Bộ Tham mưu cũng trực tiếp chỉ huy các trận đánh lớn, như: mặt trận Đường 9 - Bắc Quảng Trị (B5), phối hợp chiến đấu với chiến trường Trị - Thiên, làm nên cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968 với 25 ngày đêm làm chủ thành phố Huế; tiến công tập đoàn cứ điểm Khe Sanh, đánh tan tuyến phòng thủ Đường 9, góp phần bẻ gãy chiến dịch phản công Đường 9 - Nam Lào của Mỹ - Ngụy; mở các đợt tiến công mãnh liệt ở Trị - Thiên, giải phóng hoàn toàn Quảng Trị với 81 ngày đêm chiến đấu kiên cường bảo vệ Thành cổ; chi viện cho các chiến trường, tiến tới giải phóng toàn bộ Trị - Thiên - Huế trong Chiến dịch Hồ Chí Minh mùa Xuân 1975.
Ngoài ra, Bộ Tham mưu Quân khu đã tham mưu, chỉ đạo các đơn vị phối hợp với lực lượng vũ trang nước bạn Lào giải phóng Cánh đồng Chum và vùng Trung Hạ Lào, giúp đỡ bạn xây dựng, phát triển lực lượng.
Bước vào thời kỳ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, cả nước đi lên chủ nghĩa xã hội, Bộ Tham mưu đã thực hiện tốt chức năng tham mưu cho Thường vụ Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Quân khu lãnh đạo, chỉ đạo triển khai thực hiện nhiệm vụ quân sự, quốc phòng; phối hợp chặt chẽ với các lực lượng giữ vững ổn định chính trị địa bàn, xây dựng khu vực phòng thủ tỉnh, thành phố vững chắc; phòng chống diễn biến hòa bình, bạo loạn, lật đổ, phòng chống thiên tai, tìm kiếm, cứu hộ, cứu nạn; phối hợp giúp đỡ lực lượng vũ trang của Lào, thắt chặt liên minh chiến đấu giữa hai nước. Dồn sức khắc phục hậu quả chiến tranh, tập trung cho việc rà phá tháo gỡ bom mìn, khôi phục phát triển kinh tế, tham gia làm đường sắt Thống Nhất; cung cấp, chi viện sức người, sức của cho chiến trường phía Bắc và Tây Nam, xử lý kịp thời, kiên quyết các tình huống gây rối, kích động, phá hoại của các phần tử phản động…
Trong giai đoạn hiện nay, Bộ Tham mưu tiếp tục đóng vai trò nòng cốt trong tham mưu cho Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Quân khu về công tác xây dựng LLVT Quân khu cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, góp phần bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong tình hình mới và làm tròn nhiệm vụ quốc tế.
80 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, Bộ Tham mưu Quân khu 4 đã luôn giữ vững bản chất cách mạng, nêu cao tinh thần đoàn kết, chủ động, sáng tạo, lập được nhiều chiến công vẻ vang. Hàng trăm cán bộ, chiến sĩ ưu tú đã anh dũng hy sinh trong khi làm nhiệm vụ. Hàng ngàn đồng chí thương binh, bệnh binh đã cống hiến tuổi thanh xuân tươi đẹp và xương máu của mình để hoàn thành nhiệm vụ mà tổ chức giao phó. Tiêu biểu có 4 tập thể đơn vị và 2 cán bộ vinh dự được Đảng, Nhà nước trao tặng danh hiệu "Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân". Nhiều tập thể, cá nhân được trao tặng các danh hiệu và phần thưởng cao quý khác.
Thực hiện: CẢNH VINH
