Quảng Trị: Hội thảo xác minh thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ tại Cồn Tiên

    Dự hội thảo có Thiếu tướng Lê Văn Trung, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Phó chính ủy, Trưởng ban Chỉ đạo Quân khu 4; Thiếu tướng Đoàn Quang Hòa, Cục trưởng Cục Chính sách-Xã hội, Chánh Văn phòng Ban Chỉ đạo quốc gia; Đại tá Đinh Xuân Hướng, Phó Chủ nhiệm Chính trị Quân khu 4, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo Quân khu; đại diện các cơ quan, đơn vị, địa phương liên quan; các nhà nghiên cứu, cựu chiến binh và nhân chứng lịch sử.

    Về phía tỉnh Quảng Trị có đồng chí Trần Vũ Khiêm, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy; Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh; đồng chí Lê Văn Bảo, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng Ban Chỉ đạo tỉnh. Đại tá Phan Thắng, Chỉ huy trưởng Bộ CHQS tỉnh; Đại tá Trương Viết Hải, Chính ủy Bộ CHQS tỉnh, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo tỉnh.

    Phát biểu khai mạc hội thảo, đồng chí Lê Văn Bảo, Phó chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng ban Chỉ đạo tỉnh Quảng Trị, khẳng định, trong giai đoạn 1965-1968, Cồn Tiên là một trong những cứ điểm có vị trí đặc biệt quan trọng trên tuyến Đường 9-Bắc Quảng Trị. Trước hệ thống phòng thủ kiên cố của đối phương, quân và dân ta đã liên tục tổ chức các hoạt động chiến đấu, từng bước làm suy yếu và vô hiệu hóa căn cứ Cồn Tiên.

    Trong nhiều năm qua, bằng sự nỗ lực của các lực lượng chức năng, cùng sự hỗ trợ của nhân dân và các nhân chứng lịch sử, nhiều hài cốt liệt sĩ (HCLS) ở khu vực Cồn Tiên đã được tìm thấy, quy tập và đưa về an táng trang trọng tại các nghĩa trang liệt sĩ. Tuy nhiên, qua nhiều nguồn tài liệu, lời kể của nhân chứng lịch sử, cựu chiến binh và kết quả khảo sát thực địa gần đây, vẫn còn nhiều thông tin cho thấy tại khu vực Cồn Tiên có thể còn nhiều HCLS chưa được tìm thấy.

    “Hội thảo xác minh, kết luận thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ tại khu vực Cồn Tiên hôm nay được tổ chức với mục tiêu tập hợp đầy đủ các nguồn thông tin, tài liệu lịch sử, ý kiến của nhân chứng, cựu chiến binh, các nhà nghiên cứu và cơ quan chuyên môn để đối chiếu, phân tích, đánh giá khách quan, khoa học; qua đó thống nhất nhận định, hoàn thiện hồ sơ, làm cơ sở xây dựng phương án tổ chức tìm kiếm, quy tập HCLS đạt hiệu quả cao nhất”, đồng chí Lê Văn Bảo nhấn mạnh.

    Trình bày báo cáo đề dẫn Hội thảo, Đại tá Trương Viết Hải, Chính ủy Bộ CHQS tỉnh Quảng Trị, cho biết Cồn Tiên là một trong những điểm chốt kiên cố nhất trong hệ thống hàng rào phòng thủ của Mỹ-ngụy. Qua xác minh các nguồn tư liệu, nhân chứng, phía Hội Cựu chiến binh Mỹ tại Việt Nam cung cấp thông tin, tại khu vực Núi Cồn Tiên có 173 bộ đội Việt Nam hy sinh trong trận đánh ngày 8-5-1967 được chôn tập thể.

    Trong khi đó, hai nhân chứng từng trực tiếp tham gia chốt giữ căn cứ Cồn Tiên cho biết thi thể 283 liệt sĩ, trong đó có 12 nữ, được chôn ở hai đường hào chạy theo hướng Bắc-Nam, dài 60m, rộng 2-2,5m, sâu 2-2,5m. Vị trí chôn cất này là bãi trực thăng dã chiến, gần đó có một chiếc xe tăng bị cháy, nằm về hướng Đông Nam của căn cứ Cồn Tiên.

    Cùng với các nguồn thông tin trên, công tác tìm kiếm, quy tập tại Cồn Tiên đã được triển khai qua nhiều năm. Theo tổng hợp thông tin từ nhân chứng, khoảng 93 HCLS đã được quy tập tại khu vực này. Sổ theo dõi của Ban CHQS huyện Gio Linh (cũ) cũng ghi nhận, trong giai đoạn từ tháng 3-1992 đến tháng 8-2022, đã quy tập được 83 HCLS tại Cồn Tiên. Trên cơ sở đối chiếu các nguồn thông tin, báo cáo đề dẫn tạm xác định còn khoảng 80-90 HCLS chưa được tìm kiếm, quy tập.

    Đáng chú ý, từ ngày 5 đến 6-8-2026, Tổ công tác Radar xuyên đất thuộc Viện Thiết kế, Tổng cục Hậu cần-Kỹ thuật, Bộ Quốc phòng đã khảo sát 8 vị trí tại khu vực Cồn Tiên. Kết quả cho thấy tại các khu vực N2, N3, N6 và N7 xuất hiện những vùng xáo trộn có kích thước, độ sâu và đặc điểm khác nhau. Tổ công tác kiến nghị đào khảo sát, thăm dò tại các vị trí nghi vấn để xác định rõ dấu hiệu bất thường dưới lòng đất.

    Tại hội thảo, các đại biểu tập trung thảo luận, phản biện nhằm làm rõ độ chính xác của các nguồn thông tin; xác định số lượng, thời điểm liệt sĩ hy sinh, phiên hiệu đơn vị; đánh giá kết quả tìm kiếm, quy tập trước đây và thống nhất khu vực, phương pháp tổ chức tìm kiếm trong thời gian tới.

    Qua nghiên cứu, đối chiếu các nguồn tư liệu lịch sử trong nước, sơ đồ tác chiến, không ảnh quân sự, dữ liệu quy tập qua các thời kỳ, kết quả khảo sát thực địa cùng nhiều nguồn thông tin từ nhân chứng lịch sử và Nhân dân địa phương, Hội thảo thống nhất nhận định, tại khu vực Cồn Tiên có khả năng tồn tại các hố chôn cất tập thể hài cốt cán bộ, chiến sĩ hy sinh trong quá trình chiến đấu.

    Hội thảo thống nhất tiếp tục mở rộng khai quật, tìm kiếm HCLS tại khu vực Cồn Tiên. Quá trình triển khai phải bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu xác minh lịch sử và tìm kiếm HCLS theo tinh thần “dễ làm trước, khó làm sau, thận trọng, tỉ mỉ”; thực hiện phương pháp đào xương cá kết hợp mở rộng các khu vực nghi ngờ, các khu vực trên hướng tiến công của các đơn vị.

     Đồng thời, tổ chức quản lý, bảo vệ chặt chẽ hiện trường; thực hiện đầy đủ việc ghi hình, lập sơ đồ, niêm phong, bảo quản và lưu trữ các di vật, mẫu vật, dấu tích lịch sử trong quá trình khảo sát, quy tập theo đúng quy định, bảo đảm phục vụ lâu dài công tác xác minh, nghiên cứu lịch sử và nhận dạng liệt sĩ.

Tin, ảnh: HẢI HOÀNG - XUÂN DIỆN