Ký ức không phai của Mẹ Việt Nam Anh hùng Lê Thị Lục

Chỉ trong chưa đầy một năm, mẹ lần lượt tiễn biệt chồng rồi đến con trai

Sinh ra trong một gia đình nhà nho, lớn lên, mẹ Lê Thị Lục kết duyên cùng ông Võ Đình Dung và sinh được 10 người con (5 trai, 5 gái). Nhắc về chồng, giọng mẹ chùng xuống: “Ông nhà tôi sống mẫu mực lắm. Trong kháng chiến chống Pháp, ông làm cán bộ tài chính của huyện Nam Đàn. Đến thời kỳ chống Mỹ, ông là Trung đội trưởng Trung đội Dân quân trực chiến xã Nam Phúc. Dù ở cương vị nào, ông cũng tận tụy, trách nhiệm với công việc, hết lòng vì bà con làng xóm”.

Những năm tháng chiến tranh ác liệt, đế quốc Mỹ liên tiếp cho máy bay đánh phá địa bàn xã Nam Phúc. Là người chỉ huy lực lượng dân quân trực chiến, ông Võ Đình Dung luôn có mặt ở những nơi nguy hiểm nhất để tổ chức chiến đấu, giúp nhân dân sơ tán an toàn.

Ngày 6-8-1972, cũng như bao ngày khác, ông dậy từ sớm ra trận địa chỉ huy trung đội làm công tác chuẩn bị chiến đấu. Thế nhưng, sau một trận oanh tạc của máy bay Mỹ, ông anh dũng hy sinh khi đang chỉ huy đơn vị đánh trả địch. Sự ra đi đột ngột của người bạn đời khiến bà Lục đau đớn đến quặn lòng...

Nỗi đau ấy chưa kịp nguôi ngoai thì ngày 26-1-1973, mẹ lại nhận hung tin người con trai đầu là anh Võ Đình Quang hy sinh tại chiến trường Quảng Trị. Chỉ trong chưa đầy một năm, mẹ lần lượt tiễn biệt chồng rồi đến con trai. Những mất mát quá lớn tưởng như có thể quật ngã người phụ nữ nhỏ bé ấy. Nhưng nhìn các con còn thơ dại, mẹ lại gượng dậy, thay chồng gánh vác công việc gia đình.

Mẹ lặng người giây lát khi nhìn lên di ảnh người con trai cả: “Thằng Quang hiền lành, học giỏi lắm. Việc gì cũng xông xáo, nhiệt tình, sống chan hòa với mọi người”. Theo lời mẹ kể, năm 1970, khi đang là sinh viên năm thứ hai Trường Đại học Mỏ - Địa chất, anh Võ Đình Quang gác lại việc học để lên đường nhập ngũ, biên chế vào Sư đoàn 325, chiến đấu tại chiến trường Quảng Trị. Khi ấy, anh là một đảng viên trẻ, giữ cương vị Phó bí thư Đoàn trường.

Mẹ vẫn nhớ như in lần cuối cùng gặp con trai. Hôm ấy, đơn vị hành quân vào Nam, anh tranh thủ ghé qua nhà. Cuộc gặp gỡ ngắn ngủi không có nhiều lời dặn dò nhưng trong ánh nhìn của hai mẹ con đều chất chứa bao điều không nói thành lời. Mẹ nén xúc động để con yên lòng lên đường làm nhiệm vụ. Bởi hơn ai hết, mẹ hiểu rằng độc lập, tự do của dân tộc không bao giờ có được từ sự bình yên dễ dàng. Để đất nước thống nhất, mẹ sẵn sàng dâng hiến cho Tổ quốc những điều thiêng liêng nhất của cuộc đời mình.

Âm thầm góp sức nơi hậu phương

Không chỉ tiễn chồng, con ra trận, trong những năm kháng chiến chống Mỹ, mẹ còn âm thầm góp sức nơi hậu phương. Ngôi nhà nhỏ của mẹ nằm trên tuyến đường 15B, gần trạm giao liên - nơi các đơn vị bộ đội hành quân vào Nam thường dừng chân nghỉ ngơi. Mỗi lần bộ đội ghé qua, mẹ lại xung phong lo cơm nước, nhường chỗ ở cho các chiến sĩ.

Trong số những người lính từng được mẹ cưu mang, mẹ nhớ nhất là anh Vinh, một chiến sĩ quê Hà Nội. Ngày ghé qua nhà mẹ, anh lên cơn sốt rét ác tính, thân thể gầy yếu, kiệt sức. Mẹ tận tình chăm sóc, sắc thuốc, nấu cháo, thức khuya dậy sớm lo cho anh từng chút một. Suốt gần một tháng được mẹ chăm nom, anh dần hồi phục sức khỏe để tiếp tục lên đường vào Nam chiến đấu.

Tình cảm chân thành của người mẹ nơi hậu phương năm ấy đã trở thành nguồn động viên lớn đối với người lính trẻ giữa những tháng ngày bom đạn. Sau ngày đất nước hòa bình, anh Vinh nhiều lần trở lại thăm mẹ và vẫn xem mẹ như mẹ ruột. Với anh, đó không chỉ là nghĩa cưu mang trong chiến tranh, mà còn là tình cảm thiêng liêng không gì thay thế được.

Ghi nhận những đóng góp trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, mẹ Lê Thị Lục được Nhà nước tặng thưởng Huy chương Kháng chiến hạng Nhất. Ngày 23-1-2015, mẹ vinh dự được phong tặng danh hiệu Mẹ Việt Nam Anh hùng.

Giờ đây, ở tuổi “xưa nay hiếm”, nhưng ký ức về những năm tháng chiến tranh vẫn còn vẹn nguyên trong tâm trí mẹ. Đó là ký ức của những lần tiễn biệt nghẹn lòng, của những tháng ngày âm thầm chịu đựng mất mát, hy sinh; nhưng cũng là ký ức của niềm tin son sắt vào ngày đất nước hòa bình, thống nhất. Suốt cuộc đời mình, mẹ đã dành trọn tuổi xuân, hạnh phúc riêng cho Tổ quốc để hôm nay, các thế hệ con cháu được sống trong hòa bình, độc lập.

Bài, ảnh: TRÀ MY